Tussen 20.00 en 21.00 uur vallen de meeste verkeersdoden, en dit is waarom

Wie denkt dat het uur na sluitingstijd van de kroeg het grootste gevaar op de weg vormt, zit er waarschijnlijk flink naast. Het echte risico ligt namelijk een stuk eerder op de avond, wanneer duizenden mensen na een lange werkdag vermoeid en gehaast naar huis rijden.

Tot die conclusie komt het Amerikaanse advocatenkantoor Postman Law, dat alle dodelijke verkeersongevallen van 2024 per uur in kaart bracht. In de Verenigde Staten kwamen tussen 20:00 en 21:00 uur de meeste mensen om het leven, gevolgd door de uren die daar direct omheen liggen.

Voor Nederland is een vergelijkbare ranglijst per uur niet direct voorhanden, al wijzen onderzoeken van de SWOV en cijfers van Rijkswaterstaat in dezelfde richting. Ook op onze wegen gebeuren de meeste ongelukken tijdens de drukste uren, terwijl duisternis in de avondspits aantoonbaar tot extra slachtoffers leidt.

Hoe urgent het onderwerp is, laten de jongste cijfers van het CBS zien. Vorig jaar kwamen in ons land 759 mensen om in het verkeer, 84 meer dan een jaar eerder en het hoogste aantal sinds 2007. De ANWB reageerde door te pleiten voor scherpere doelstellingen en meer budget voor verkeersveiligheid.

Avondspits en duisternis vormen gevaarlijke mix

Rijkswaterstaat ziet doordeweeks de meeste files rond 17:30 uur, terwijl de piek op vrijdag al rond 16:00 uur valt. Eerder onderzoek van de SWOV op provinciale wegen in Noord-Holland toonde aan dat de verdeling van ongevallen over de dag sterk lijkt op die van de verkeersdrukte. Meer auto’s, fietsers en vrachtwagens op hetzelfde stuk asfalt betekent namelijk minder ruimte om een fout op te vangen.

Minstens zo belangrijk is het daglicht, want volgens de SWOV ligt het risico op letsel per afgelegde kilometer duidelijk hoger in schemer en donker, vooral voor voetgangers. Zodra de wintertijd ingaat, dit jaar op zondag 25 oktober, valt een groter deel van de avondspits plotseling in het donker. Onderzoekers koppelen die verschuiving aan een hoger aantal verkeersslachtoffers in de maanden die volgen.

Opvallend genoeg duikt datzelfde seizoenseffect op in de Amerikaanse gegevens. Daar ligt de dodelijke piek in de zomer tussen 20:00 uur en middernacht, terwijl die in de winter verschuift naar de uren tussen 16:00 en 20:00 uur. Iedereen die de komende maanden na het werk in de auto of op de fiets stapt, doet er dus verstandig aan extra alert te blijven.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Weekendnachten eisen de zwaarste tol

Zaterdag springt er in de Amerikaanse analyse uit als de dodelijkste dag, terwijl bijna de helft van alle fatale ongelukken tussen vrijdag en zondag plaatsvond. Op Nederlandse wegen gebeuren in het weekend minder ongelukken dan doordeweeks, maar zijn ze gemiddeld vaker ernstig door hogere snelheden en drankgebruik. Vooral de zaterdag geldt hier als risicovolle dag.

Alcohol blijft daarbij een hardnekkig probleem, want in 2022 reed 2,6 procent van de automobilisten tijdens weekendnachten onder invloed, bijna het dubbele van de 1,4 procent in 2017. Volgens een eerdere schatting van de SWOV is tussen de 12 en 23 procent van alle verkeersdoden aan alcohol te wijten. Precieze aantallen ontbreken, omdat bestuurders die zelf omkomen niet worden getest.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Achter het stuur van een auto zitten overigens niet de meeste Nederlandse slachtoffers. Van de 759 verkeersdoden in 2025 zaten er 281 op de fiets en 228 in een personenauto, waarbij vooral mannen van 70 jaar en ouder kwetsbaar bleken. Veiliger dan diep in de nacht wordt het niet, want volgens de Amerikaanse data is dinsdag of woensdag rond 03.00 uur het rustigste en veiligste moment om te rijden.