90 km/u is helemaal niet het zuinigst: een einde aan het fabeltje

Wie zuiniger wil rijden, denkt al snel aan de juiste bandenspanning of een rustige rijstijl, maar ook de gekozen snelheid maakt een groot verschil. Veel automobilisten houden namelijk vast aan het idee dat een auto bij 90 km/u het minst brandstof verbruikt, terwijl onderzoek een heel ander beeld schetst.

Het Franse kenniscentrum Cerema bracht in 2021 op grote schaal in kaart hoe het verbruik van auto’s met een verbrandingsmotor verandert bij verschillende snelheden. Uit die metingen kwam naar voren dat de zuinigste snelheid duidelijk onder de bekende 90 km/u ligt, namelijk rond de 70 km/u.

Met de huidige tankprijzen is dat geen overbodige kennis. Euro95 kostte deze zomer volgens het CBS gemiddeld ruim 2,35 euro per liter, mede doordat de accijns op benzine aan het begin van dit jaar opnieuw werd verhoogd, van 79 naar 84 cent per liter.

Elke kilometer die je zuiniger aflegt, merk je dus direct in de portemonnee. Toch is zo langzaam mogelijk rijden niet automatisch de beste keuze, want onder een bepaalde snelheid stijgt het verbruik juist weer flink, omdat de motor dan in een ongunstige versnelling werkt.

Lees ook: Grot in Spanje lag 16.800 jaar lang bedolven: binnenin bevindt zich een woning uit het stenen tijdperk met meer dan 4.600 voorwerpen

Waarom de motor bij lage snelheid meer drinkt

Volgens Cerema hangt het verbruik minder af van de snelheid zelf dan van de versnelling waarin je rijdt en het toerental van de motor. In de eerste versnelling moet de motor zich flink inspannen voor elke meter die je aflegt, waardoor het verbruik per kilometer sterk oploopt. Schakel je door naar een hogere versnelling, dan kan dat verbruik bijna halveren.

Daarnaast speelt de tijd waarin de motor draait een grote rol. Een rit van tien kilometer met 20 km/u kost een half uur waarin de motor continu brandstof verstookt, terwijl je dezelfde afstand bij een hogere snelheid in een fractie van die tijd aflegt. Door die kortere draaitijd daalt het totale verbruik. Juist in de stad, met veel optrekken en remmen, ligt het verbruik daardoor hoger dan op een provinciale weg.

Het resultaat is een scheve curve in de vorm van een U. Tussen 10 en 40 km/u ligt het verbruik relatief hoog, daarna zakt het geleidelijk en rond de 70 km/u wordt het laagste punt bereikt. Op die snelheid draait de motor efficiënt, zit je in een hoge versnelling en blijft de reistijd nog acceptabel.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Luchtweerstand neemt het over boven 80 km/u

Gaat de naald voorbij de 80 km/u, dan wordt de luchtweerstand de grootste factor in het verbruik. Die weerstand groeit niet gelijk op met de snelheid, maar kwadratisch, zodat een verdubbeling van de snelheid vier keer zoveel weerstand oplevert. Wanneer je van 100 naar 120 km/u gaat, verbruikt een gewone benzineauto daardoor ongeveer 20 procent meer.

Voor Nederlandse automobilisten is dat extra relevant, want op de snelweg geldt overdag tussen 6.00 en 19.00 uur sinds 2020 een maximumsnelheid van 100 km/u. ‘s Avonds en ‘s nachts mag op veel trajecten weer 120 of 130 km/u worden gereden, en juist dan loopt de rekening bij de pomp het snelst op.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Elektrische auto’s laten hetzelfde effect nog duidelijker zien. Een elektromotor werkt ook bij lage snelheden zeer efficiënt, waardoor extra luchtweerstand vrijwel direct ten koste gaat van de actieradius. Harder rijden betekent dan vaker of langer laden, zodat de gewonnen tijd bij de laadpaal weer verloren gaat. De ideale balans tussen motor, reistijd en luchtweerstand ligt daarmee eerder rond de 70 km/u dan bij 90 km/u.

Lees ook: Jacht van 43 jaar oud is volledig vernieuwd en blijkt verrassend betaalbaar

Lees ook: Isack Hadjar weerlegt Red Bull-standpunt: ‘Als Max Verstappen in de Ferrari had gereden…’