Grot in Spanje lag 16.800 jaar lang bedolven: binnenin bevindt zich een woning uit het stenen tijdperk met meer dan 4.600 voorwerpen

Wie aan archeologische schatten denkt, ziet misschien direct de Heilige Graal of relikwieën uit de films van Indiana Jones voor zich. In de grot van La Garma in Cantabrië, in het noorden van Spanje, toont zich echter de werkelijkheid van een vondst van uitzonderlijke betekenis.

De grot vormt een spectaculaire tijdcapsule, die laat zien hoe mensen er zo’n 16.800 jaar geleden leefden. Een rotsverschuiving sloot de ingang destijds volledig af, waarna de grot tot de herontdekking in 1995 volledig van de buitenwereld afgesloten bleef.

In de gangen werden niet alleen ruim 4600 voorwerpen aangetroffen, maar ook letterlijk een woonplek: een kleine hut, die een onderzoeksteam van de universiteit van Cantabrië kon analyseren. Die vondst geeft inzicht in hoe de mensen sliepen en hun dagelijks leven inrichtten.

De plek diende in het paleolithicum als schuilplaats. Tegen het einde van de laatste ijstijd blokkeerde een rotsverschuiving de ingang volledig, totdat de grot halverwege de jaren negentig werd ontdekt en het interieur laag voor laag werd onderzocht.

La Garma best bewaard uit de steentijd

De blootgelegde hut was het werk van een groep jagers en verzamelaars. Zij gebruikten de omliggende rotswanden en stalagmieten om een constructie van palen en huiden te ondersteunen, in het midden zorgde een kleine vuurplaats voor warmte en bescherming.

Rond die vuurplaats vonden de onderzoekers sporen van het vervaardigen van gereedschap en van bewerkte dierenhuiden. In de grot als geheel werden in totaal 4614 voorwerpen aangetroffen.

Die vondsten maken La Garma tot een van de best bewaarde woonplekken uit de oude steentijd ter wereld, wat verklaart waarom deskundigen spreken van een archeologisch juweel.

Artikel gaat verder onder de video.

Naast alledaags gereedschap ontdekte het team ook vuurstenen messen, speerpunten en harpoenen. Samen met botten van herten, wilde paarden en wisenten documenteren die vondsten de jachtmethoden en eetgewoonten van de mensen die er meer dan vijftienduizend jaar geleden leefden.

Het meest bijzondere afzonderlijke voorwerp, naast de woonplek zelf, is een bot van een oeros, een uitgestorven wild rund. De steentijdbewoners boorden er een gat in en graveerden er het dier en een menselijk gezicht op, vermoedelijk om het als hanger te dragen.

Het is geen mythische schat uit een Hollywoodfilm, maar vanuit historisch oogpunt een des te fascinerender relikwie. Dat de vondst zo goed bewaard is gebleven, is te danken aan het feit dat de grot duizenden jaren hermetisch was afgesloten.

Waar andere prehistorische vindplaatsen in de loop der eeuwen werden verstoord door dieren, water, latere bewoners of plunderaars, bleef de situatie in La Garma vrijwel exact zoals de laatste bewoners haar achterlieten. Dat biedt archeologen een zeldzame kans.

Zeldzame kans voor archeologen

Doorgaans moeten onderzoekers het dagelijks leven van prehistorische mensen reconstrueren uit verspreide fragmenten, terwijl in La Garma de onderlinge samenhang tussen de vondsten bewaard bleef.

De plek van de vuurplaats, de hut en het gereedschap laten zien hoe de ruimte werkelijk werd ingedeeld. De noordkust van Spanje is rijk aan prehistorische grotten.

De bekendste daarvan is de grot van Altamira, eveneens in Cantabrië, beroemd om haar rotsschilderingen. La Garma maakt samen met Altamira en andere grotten in de regio deel uit van het Unesco-werelderfgoed van paleolithische grotkunst in Noord-Spanje.

Vanwege de kwetsbaarheid van de vindplaats is de grot niet vrij toegankelijk voor het publiek. Bezoekers die de prehistorie van de regio willen ontdekken, kunnen wel terecht in verschillende musea en bij andere grotten in Cantabrië die onder begeleiding zijn te bezoeken.