Jeremy Clarkson: ‘Hoe zijn de Italianen erin geslaagd hun automerken overeind te houden, terwijl wij Britten daarin niet zijn geslaagd?’

Jeremy Clarkson schreef onlangs een recensie over de Maserati MCPura Cielo, maar het stuk ging al snel over veel meer dan die ene auto.

De Brit gebruikte de Italiaanse supercar als vertrekpunt voor een betoog over cultuur, identiteit en de manier waarop landen omgaan met hun auto-erfgoed.

En de kern van zijn betoog is opvallend simpel, het Verenigd Koninkrijk verloor zijn auto-industrie omdat het die nooit als cultuur zag. Humber, Riley, Wolseley, Austin, Morris, Hillman, Triumph, TVR en tientallen andere merken zijn verdwenen, terwijl MG en Rover uiteindelijk in Chinese handen belandden en de toekomst van Jaguar Land Rover onzeker blijft, nu het merk al jaren kampt met tegenvallende verkopen en vertraging in zijn elektrische strategie.

Clarkson wijst erop dat Britten van oudsher meer gefascineerd zijn door losse mechanische onderdelen dan door de auto als geheel. De carburateur, de ophanging, de startmotor, dat zijn de dingen die bewondering wekten. De auto zelf was bijzaak, een gebruiksvoorwerp in plaats van een cultureel object.

Toen British Leyland in de jaren zeventig en tachtig ten onder ging, draaide het publieke debat in het Verenigd Koninkrijk volledig om banenverlies, niet om het verdwijnen van een automobiel erfgoed. Voor Clarkson illustreert dat precies het verschil met Italië, waar zo’n discussie fundamenteel anders had gelopen.

Lees ook: Gebouwd voor een Japanse miljardair: 114 meter lange jacht opgeleverd

Italië beschermt zijn merken als cultureel erfgoed

In Italië is de auto nooit louter een product geweest. Lancia is daar het meest sprekende voorbeeld van. Het merk verkoopt momenteel nog maar één model, de Ypsilon, in bescheiden aantallen, en presenteerde onlangs de nieuwe Gamma als eerste stap in een ambitieuzer herstelplan.

Financieel gezien is het bestaan van Lancia lastig te verdedigen, maar voor Italianen is het ondenkbaar om een merk op te heffen dat de onafhankelijke wielophanging heeft uitgevonden, de V6 in zwang bracht, het monocoque chassis ontwikkelde en legendarische auto’s als de Stratos en de Delta Integrale voortbracht.

Jeremy Clarkson vergelijkt het sluiten van zo’n merk met het slopen van het Colosseum om een rotonde te verbreden. Dat soort beeldspraak klinkt overdreven, maar raakt wel aan de manier waarop Italië naar zijn automerken kijkt, namelijk als onderdeel van de nationale geschiedenis, niet als verliesgevende ondernemingen die moeten worden gesaneerd.

Die houding heeft concrete gevolgen voor de manier waarop investeringen worden gedaan. Stellantis, het moederconcern van Lancia, Alfa Romeo en Maserati, heeft meerdere keren aangegeven dat het de Italiaanse merken actief wil revitaliseren, juist vanwege hun culturele en commerciële waarde op de Europese premiummarkt.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Maserati als symbool van irrationeel voortbestaan

Maserati is voor Clarkson het meest intrigerende geval. Na de breuk met Ferrari had het merk logischerwijs kunnen verdwijnen, want er moesten nieuwe motoren worden ontwikkeld, de investeringen waren kolossaal en de markt voor Italiaanse sportauto’s kromp. Toch bleef Maserati bestaan, en de MCPura Cielo, een open sportwagen gebaseerd op de MC20, is een recent bewijs dat het merk nog altijd bereid is risico’s te nemen.

Zelfs na een technische storing tijdens zijn testrit wekte de auto sympathie op bij Clarkson, puur vanwege het karakter. Dat is precies wat hij bedoelt als hij schrijft dat het verliezen van Maserati hetzelfde zou zijn als het afbreken van een Italiaans museum om te besparen op de koeling.

Zolang Italië de auto als kunstvorm beschouwt in plaats van als industrie, zullen merken als Lancia en Maserati blijven bestaan.

Lees ook: Automonteur noemt 7 redenen waarbij klanten van garage moeten wisselen

Lees ook: Isack Hadjar na zijn vijfde plaats in de GP van Canada: ‘Waar is onze snelheid gebleven?’