Is de elektrische fiets goed voor de gezondheid? Een studie geeft interessante antwoorden

Elektrische fietsen zijn niet het luie alternatief zoals ze vaak worden afgeschilderd en wetenschappelijk onderzoek ondersteunt dat beeld steeds meer.

Aan de Medische Hogeschool Hannover volgden onderzoekers ruim vier weken lang de beweeggewoonten van 1.700 fietsers, waarvan 1.250 op een e-bike reden. Ze maten traptijd, hartslag en afgelegde afstand om een goed onderbouwd beeld te krijgen van de gezondheidseffecten.

Wat opvalt is dat e-bikers gemiddeld langere ritten maken dan traditionele fietsers, namelijk 34 minuten tegenover 26 minuten per rit.

Toch halen ze minder snel de door de WHO aanbevolen 150 minuten beweging per week, met 22,4 procent van de e-bikers die die grens haalt tegenover 35 procent bij gewone fietsers. Het verschil is aanwezig maar minder groot dan veel mensen verwachten.

De totale wekelijkse fietstijd ligt bij e-bikers op gemiddeld 135 minuten, tegenover 160 minuten voor conventionele fietsers.

Dat is een bescheiden verschil waarbij de activiteit op een elektrische fiets nog altijd als matig intensief en gezond wordt beschouwd, ook al vereist het minder fysieke inspanning per minuut.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Een andere opvallende uitkomst van het onderzoek gaat over het vervoersgedrag. Gebruikers van e-bikes vervangen hun auto beduidend vaker door de fiets dan mensen op een traditionele fiets doen, met name voor woon-werkverkeer. Gewone fietsers kiezen in vergelijkbare situaties juist vaker voor het openbaar vervoer, wat laat zien dat de e-bike een andere doelgroep aanspreekt en een ander rijgedrag stimuleert.

Elektrische fiets vervangt de auto

Die verschuiving van auto naar e-bike is vanuit milieuperspectief een relevante ontwikkeling. Elektrisch fietsen wint in Europa sterk aan populariteit, en volgens cijfers van de European Cyclists’ Federation werd in 2023 meer dan een kwart van alle verkochte fietsen in Nederland als e-bike verkocht. De groei zit met name in de pendelsegment, waar mensen dagelijks grotere afstanden overbruggen.

Vanuit gezondheidsperspectief is de combinatie van dagelijkse beweging en verminderd autogebruik gunstig, ook als de intensiteit per minuut lager ligt dan bij traditioneel fietsen. Mensen die eerder helemaal niet fietsten maar door de elektrische ondersteuning wel op de fiets stappen, boeken per saldo meer gezondheidswinst dan fietsers die overstappen van een gewone naar een elektrische fiets.

Het Hannoveraanse onderzoek toont aan dat de netto bewegingstijd voor e-bikers acceptabel blijft en de hartslag tijdens het fietsen nog altijd in een gezonde zone zit, al is de inspanning gemiddeld minder zwaar dan bij een reguliere fiets.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Aandachtspunten voor ouderen en vrouwen

Naast de voordelen belicht het onderzoek ook een veiligheidsaspect dat aandacht verdient. Er is namelijk geen significant verschil in het aantal daadwerkelijke ongelukken tussen e-bikers en gewone fietsers, maar bij oudere rijders en vrouwen liggen bijna-ongelukken en gevaarlijke situaties wel merkbaar hoger, met een risicoverhoging van meer dan 50 procent.

Dat gegeven wijst op de noodzaak van gerichte voorlichting en mogelijk ook betere infrastructuur voor deze groepen. De hogere rijsnelheid en het gewicht van een e-bike stellen andere eisen aan de rijvaardigheid, zeker voor mensen die minder ervaring hebben met sneller verkeer.

Al met al schetst het onderzoek een positief maar genuanceerd beeld van de elektrische fiets. Het is geen volwaardig alternatief voor intensieve lichaamstraining, maar wel een toegankelijke manier om dagelijks actief te blijven en tegelijkertijd minder afhankelijk te worden van de auto, met een lagere CO2-voetafdruk als prettig bijkomend voordeel.