Oplichters vinden nieuwe truc om al je gegevens te stelen via WhatsApp

Criminelen kapen WhatsApp-accounts van nietsvermoedende gebruikers en sturen vanaf die accounts berichten naar de volledige contactenlijst.

Omdat de naam en het profiel van een bekende in beeld verschijnen, laten veel ontvangers hun waakzaamheid zakken. Precies dat vertrouwen vormt de kern van deze vorm van fraude.

Bij het bericht zit doorgaans een bijlage die oogt als een factuur, een betaalbewijs of een ander officieel document. Die opmaak moet de aanvraag geloofwaardig maken, zodat het slachtoffer zonder lang na te denken op het bestand klikt.

Onderzoekers uit de cybersecuritybranche waarschuwen dat het openen van zo’n bijlage vrijwel direct kwaadaardige software op een telefoon of computer installeert.

Vanaf dat moment ligt de deur open voor criminelen die op afstand meekijken, gegevens verzamelen en soms zelfs de controle overnemen.

Fraudehelpdesk en de politie melden dat deze werkwijze de afgelopen maanden vaker voorkomt, nadat berichtgeving begin dit jaar al wees op een toename van afbeeldingen en documenten als besmettingsroute binnen WhatsApp.

Deze signalen verraden een nepbericht

Een belangrijk signaal is een onverwacht document of bestand, vooral wanneer dat niet past bij de manier waarop iemand normaal contact opneemt.

Wie twijfelt, doet er verstandig aan de bijlage niet meteen te openen, ook al lijkt de afzender vertrouwd en bekend. Extra oplettendheid is ook geboden zodra een gesprek plotseling overstapt van een andere app of van Marktplaats naar WhatsApp, want juist dat patroon duikt steeds vaker op in recente fraudemeldingen.

Neem in plaats daarvan op een andere manier contact op met de vermeende afzender, bijvoorbeeld door te bellen of een gewone sms te sturen naar het bekende nummer.

Zo controleer je eenvoudig of die persoon het bestand daadwerkelijk heeft verstuurd, voordat er onherstelbare schade ontstaat. Blokkeer en rapporteer het contact bovendien direct in WhatsApp zodra duidelijk is dat het om een nepbericht gaat, zodat anderen minder snel hetzelfde overkomt. Bewaar daarnaast screenshots van het gesprek, want die kunnen later van pas komen bij een melding of aangifte.

Kunstmatige intelligentie wordt tegenwoordig ook door criminelen ingezet om berichten foutloos en persoonlijk te maken, waardoor spelfouten allang geen betrouwbaar waarschuwingssignaal meer zijn.

Wie eenmaal is opgelicht, loopt bovendien risico op een tweede golf, want vervolgpogingen duiken volgens fraudeonderzoekers vaak binnen enkele weken na de eerste melding weer op, meestal onder het mom van hulp bij het terugkrijgen van geld.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wat er in het ergste geval kan gebeuren

In het meest ernstige scenario krijgen cybercriminelen de volledige controle over een smartphone of computer. Ze kunnen dan wachtwoorden buitmaken, inloggen bij een e-mail- of bankomgeving, en persoonlijke foto’s en documenten kopiëren zonder dat het slachtoffer daar meteen iets van merkt.

Ook kunnen daders uit naam van het slachtoffer berichten sturen naar vrienden, familie of collega’s, waardoor de fraude zich als een olievlek verder verspreidt.

Persoonlijke gegevens worden bovendien gebruikt voor identiteitsfraude, terwijl bestanden soms worden vergrendeld in ruil voor losgeld, wat de druk op het slachtoffer verder opvoert.

Slachtoffers merken de gevolgen daardoor niet alleen aan hun bankrekening, maar ook aan het vertrouwen dat ze daarna nog in digitale berichten van bekenden durven te hebben.

De financiële schade kan daardoor oplopen tot honderden of zelfs duizenden euro’s, terwijl het herstellen van gehackte accounts en gestolen gegevens vaak weken werk kost.

Landelijke cijfers laten zien dat online fraude Nederland jaarlijks meer dan een miljard euro kost en dat dagelijks duizenden mensen ergens in het land slachtoffer worden van een vorm van digitale oplichting.