Verblind door laagstaande zon: mag je stoppen op de vluchtstrook?

Wie in Nederland op de vluchtstrook stil staat omdat de zon recht in de voorruit schijnt, begeeft zich juridisch op glad ijs. Stilstaan is daar namelijk alleen toegestaan bij een noodgeval, terwijl verblinding in de herfst juist ontzettend veel automobilisten overvalt, vaak wanneer ze er niet op rekenen.

Vooral oktober en november zijn de maanden waarin de zon tijdens de ochtend- en avondspits laag boven de horizon hangt. Op wegen die van oost naar west lopen, kijken bestuurders dan soms minutenlang in fel licht, waardoor het overzicht over de weg bijna volledig verdwijnt.

Ook in Oostenrijk waarschuwt automobilistenclub ARBÖ voor dit gevaar. “Vooral ‘s ochtends kan de stand van de zon betekenen dat je praktisch blind rijdt,” aldus woordvoerder Sebastian Obrecht. Een tragere reactie en een duidelijk grotere kans op ongelukken zijn daarvan het logische gevolg.

Natte herfstbladeren en regenplassen maken het probleem nog groter, omdat het zonlicht op het gladde wegdek weerkaatst en de verblinding versterkt. Motorrijders lopen bij afslaan en op kruispunten een extra risico, aangezien hun smalle silhouet in het felle tegenlicht door anderen gemakkelijk wordt gemist.

Wat zegt de Nederlandse wet over de vluchtstrook?

Het Reglement verkeersregels en verkeerstekens laat weinig ruimte, want stilstaan op de vluchtstrook mag alleen bij pech, een ongeval, onwel worden of een ander noodgeval. Volgens een toelichting op dat reglement geldt extreem weer wel als noodsituatie. Een aparte regel voor verblinding door de zon bestaat echter niet, waardoor de beoordeling afhangt van de concrete situatie op dat moment.

De politie laat weten dat er in de praktijk niet wordt gehandhaafd wanneer stoppen door de omstandigheden echt veiliger is dan doorrijden. Onnodig stilstaan op de vluchtstrook kan daarentegen gewoon een flinke boete opleveren. Rijkswaterstaat ziet bestuurders liever voorzichtig doorrijden naar een parkeerplaats, omdat een stilstaande auto op de vluchtstrook bij slecht zicht zelf een gevaar vormt voor het overige verkeer.

Bij de ANWB kijken ze daar anders naar. Heeft een bestuurder door extreme omstandigheden geen zicht meer op de weg, dan is uitwijken naar de vluchtstrook volgens de bond net als bij pech de beste keuze. Zet in dat geval direct de alarmlichten aan, parkeer de auto zo ver mogelijk rechts en voeg pas weer in als het zicht is hersteld.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Verblinding is geen excuus bij een ongeval

Een aanrijding door tegenlicht praat de bestuurder in Nederland niet vrij, ook al voelt de verblinding op dat moment als overmacht. Artikel 19 van het reglement verplicht iedere bestuurder om zijn voertuig tot stilstand te kunnen brengen binnen de afstand die hij kan overzien. Blind doorrijden betekent dus dat je die regel overtreedt, waarna je aansprakelijk kunt worden gesteld voor de schade.

Loopt een ongeluk slecht af, dan kan op grond van artikel 6 van de Wegenverkeerswet zelfs strafrechtelijke vervolging volgen, bijvoorbeeld wanneer een ander zwaargewond raakt of overlijdt. De Oostenrijkse ARBÖ wijst op exact hetzelfde risico voor automobilisten daar. “Doorrijden ondanks hevige verblinding door een laagstaande zon ontslaat de bestuurder niet van de verantwoordelijkheid voor het ongeval,” aldus jurist Johann Kopinits.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Voorkomen blijft daarom altijd beter dan uitwijken naar de kant. Een voorruit die zowel vanbinnen als vanbuiten schoon is, geeft minder reflecties door vuilstrepen, terwijl een zonnebril met gepolariseerde glazen en een neergeklapte zonneklep het felste licht wegnemen. Houd daarnaast ruim afstand tot je voorganger, pas je snelheid aan het zicht aan en controleer of je ruitensproeiervloeistof nog is bijgevuld.