Te hard met de fiets: hier wordt je voortaan geflitst

Elektrische fietsen zijn inmiddels zo ingeburgerd dat ze op steeds meer plekken voor ophef zorgen.

Vooral op smalle fiets- en wandelpaden kan de snelheid van elektrische fietsen voor overlast en gevaarlijke situaties zorgen.

Beheerders van natuurgebieden zoeken daarom naar opvallende manieren om fietsers ertoe te bewegen hun snelheid aan te passen.

Een van die maatregelen is een nep-snelheidscamera die fietsers het gevoel moet geven dat ze worden gecontroleerd.

Het opvallende apparaat verschijnt in een beschermd natuurgebied aan de Oostzeekust, waar beheerders merken dat sommige e-bikers met flink hogere snelheden voorbij komen dan wenselijk is.

De camera heeft geen echte handhavingsfunctie, maar moet vooral psychologisch werken en fietsers automatisch hun snelheid laten minderen.

Elektrische fietsen winnen in heel Europa snel terrein en daarmee groeit ook de discussie over de vraag hoe hard er op drukke fiets- en wandelpaden gereden zou moeten worden.

Regels in Natura 2000-gebieden

Cijfers van de fietsbranchevereniging ZIV laten bijvoorbeeld zien dat er in 2024 maar liefst 1,95 miljoen e-bikes werden verkocht, een stijging van 43,4 procent ten opzichte van 2019. Daarmee waren elektrische modellen goed voor ongeveer 38,7 procent van de totale fietsverkoop.

Ook in Nederland neemt het aantal e-bikes al jaren toe en daarmee komen discussies over snelheid en veiligheid steeds vaker terug. Een gewone e-bike met trapondersteuning tot 25 kilometer per uur wordt juridisch als fiets gezien, terwijl een speed pedelec die ondersteuning biedt tot 45 kilometer per uur onder de regels voor bromfietsen valt.

Voor zo’n snelle elektrische fiets zijn onder meer een AM-rijbewijs, kenteken en helm vereist.

In beschermde natuurgebieden gelden bovendien aanvullende regels. In Natura 2000-gebieden mag doorgaans alleen worden gefietst op verharde wegen en daarvoor aangewezen paden, terwijl kwetsbare delen soms volledig zijn afgesloten voor gemotoriseerd verkeer.

Wie zich daar niet aan houdt kan een boete riskeren, al is controle lang niet overal eenvoudig.

Juist daarom wordt nu geëxperimenteerd met een opvallend alternatief voor echte handhaving. De plek waar de nep-snelheidscamera moet verschijnen ligt in de Geltinger Birk, een beschermd natuurgebied aan de Oostzeekust in Duitsland.

Steeds meer klachten over te hard rijdende fietsers

Andrea Simons, marketingmanager van Ostseefjord Schlei GmbH, vertelt aan de Noord-Duitse Omroep NDR dat het aantal meldingen over te hard rijdende e-bikers de laatste tijd flink is toegenomen.

Dat zorgt niet alleen voor onrust in het gebied, maar leidt ook steeds vaker tot bijna-aanrijdingen met wandelaars en andere fietsers.

Omdat Geltinger Birk een natuurreservaat is, kunnen ze ingrijpen wanneer er geen snelheidslimiet komt voor e-bikers. Nils Kobarg, hoofd van het Geïntegreerde Station Geltinger Birk, legt uit dat de paden geen openbare wegen zijn en dat natuurbehoud hier voorop staat.

“Als het niet werkt omdat mensen het gebied als sportveld gebruiken of agressief reageren wanneer je niet meteen opzij gaat, dan zullen we moeten ingrijpen,” aldus Kobarg. Dat zou volgens hem kunnen betekenen dat paden door het reservaat in de toekomst worden afgesloten wanneer fietsers de snelheid te vaak blijven overschrijden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Educatie in plaats van boetes

De nieuwe camera bij Geltinger Birk flitst weliswaar, maar registreert geen kentekens en deelt geen boetes uit. Het apparaat is een dummy die fietsers vooral bewust moet maken van hun snelheid, zonder dat er daadwerkelijk foto’s worden gemaakt van overtreders.

In plaats van beboeten kiezen de beheerders voor voorlichting. Fietsers die te hard rijden worden een stuk verderop staande gehouden om te horen hoe gevaarlijk hun snelheid kan zijn voor andere bezoekers. Of dat proefproject zijn vruchten afwerpt, moet nog blijken.

Nederlandse natuurorganisaties zoals Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten grijpen bij overlast doorgaans naar andere middelen, zoals gedragsborden, hekjes of tijdelijke afsluitingen, maar het Duitse experiment met een neptoestel laat zien dat een simpele psychologische prikkel soms al voldoende kan zijn om fietsers te laten afremmen.