Helmplicht komt eraan voor alle fietsers: grote verandering op komst

Een helm op zodra je op de fiets of een elektrische step stapt. Die maatregel kan in een populair vakantieland straks de nieuwe norm worden. Daarmee zouden miljoenen inwoners én toeristen te maken krijgen met een ingrijpende verandering op de weg.

Wie tegenwoordig op een fiets of een elektrische step rijdt, moet zich door een wirwar aan regels heen werken. De afgelopen jaren zijn er steeds meer landelijke, regionale en lokale voorschriften bij gekomen, waardoor het voor veel weggebruikers nauwelijks nog duidelijk is wat waar precies geldt.

Om daar een einde aan te maken, ligt er nu een opvallend plan op tafel. De verschillende uitzonderingen moeten verdwijnen en plaatsmaken voor één overzichtelijk systeem, waarbij vrijwel iedereen die op een fiets of elektrische step stapt een helm moet dragen.

De huidige regels lopen namelijk sterk uiteen. Voor sommige weggebruikers is een helm verplicht, terwijl anderen slechts een dringend advies krijgen. Ook afhankelijk van de locatie kunnen de voorschriften veranderen, waardoor de verwarring alleen maar toeneemt.

Minister wil af van wirwar aan regels

Het gaat om Frankrijk, waar de helmplicht nu alleen geldt voor fietsers jonger dan twaalf jaar.

Voor elektrische steps is een helm buiten de bebouwde kom al verplicht, terwijl bij slecht zicht ook een reflecterend hesje moet worden gedragen.

Met de nieuwe plannen wil de Franse overheid die versnipperde regels vervangen door één duidelijk en eenvoudiger systeem voor vrijwel alle gebruikers.

Volgens de verantwoordelijke minister is de bestaande regelgeving niet langer logisch. Juist omdat veel ernstige ongevallen met lichte voertuigen buiten de bebouwde kom plaatsvinden, moet de verplichte veiligheidsuitrusting beter aansluiten op de daadwerkelijke risico’s.

“De verplichte uitrusting wordt bepaald op basis van de blootstelling aan risico’s”, aldus minister Marie-Pierre Vedrenne tegen de Franse krant 20 Minutes.

Zij wijst daarbij op factoren die het onderscheid volgens haar verklaren, want “snelheidsverschillen, de aanwezigheid van zware vrachtwagens en de toestand van de wegen rechtvaardigen het dragen van een helm buiten stedelijke gebieden,” aldus de bewindsvrouw.

Voordat zo’n decreet ingaat worden ze ter beoordeling voorgelegd aan de verschillende belanghebbenden in de sector, aldus Vedrenne.

Inmiddels heeft zij de Franse verkeersveiligheidsautoriteit gevraagd om een helmplicht te onderzoeken die geldt in alle omstandigheden en in het hele land.

Lokale bestuurders lopen daar al op vooruit, want in het noorden van Frankrijk verplicht de prefect vanaf 1 september 2026 een helm voor alle steppers, iets wat in departementen zoals Hauts-de-Seine en Seine-et-Marne allang gebruikelijk is.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Helmplicht voor fietsers in Nederland gaat in september 2027 in

Nederland worstelt met precies dezelfde vragen, al ligt de nadruk hier vooral op de elektrische fiets en op de fatbike, die in korte tijd het straatbeeld veroverde.

Minister Karremans bevestigde deze zomer dat jongeren onder de achttien vanaf september 2027 een helm moeten dragen op een e-bike, een fatbike of een ander licht elektrisch voertuig.

Voor gewone fietsers verandert er voorlopig niets, terwijl op de snelle speed pedelec allang een goedgekeurde helm verplicht is.

Achter die keuze zitten stevige cijfers van VeiligheidNL. Het aantal fatbikers dat op de spoedeisende hulp belandde steeg van 75 in 2023 naar 301 in 2024, terwijl het aantal jongeren met hersenletsel na een ongeval op een elektrische fiets zes keer zo hoog uitviel als in 2020.

Opgevoerde exemplaren die de begrenzing van 25 kilometer per uur ver overschrijden maken dat beeld nog somberder.

Een aparte regeling voor alleen fatbikes bleek juridisch onhaalbaar, waardoor de plicht straks voor alle elektrische fietsen en steps gaat gelden.

De ANWB en de Fietsersbond onderschrijven het veiligheidsbelang, maar vrezen tegelijk dat een deel van de jeugd de fiets laat staan en vaker voor de scooter of de auto kiest.

Rond de helmplicht bereidt het kabinet bovendien een pakket extra maatregelen voor, met een veiligheidskeurmerk voor nieuwe elektrische fietsen, strengere controles op import en een wettelijke basis waarmee gemeenten eigen fatbikevrije zones kunnen aanwijzen.