Russen moeten brandstof uit de jaren 90 tanken om economische instorting te voorkomen

Terwijl automobilisten in verschillende delen van het land steeds langer moeten wachten bij tankstations, worden de regels voor de kwaliteit van benzine en diesel noodgedwongen versoepeld.

Het Kremlin probeert daarmee een tekort op te vangen dat steeds moeilijker te verbergen valt.

De problemen spelen inmiddels al enkele weken en beperken zich niet tot één regio. Sinds eind mei kampt Rusland volgens vicepremier Alexander Novak met tekorten op de binnenlandse brandstofmarkt.

De regering heeft daarom besloten raffinaderijen meer ruimte te geven om brandstof te produceren die volgens de huidige standaarden eigenlijk niet meer als normaal wordt beschouwd.

Het gaat om Euro 2, Euro 3 en Euro 4. Daarmee komen brandstoffen opnieuw beschikbaar die aanzienlijk meer zwavel mogen bevatten dan de moderne Euro 5-brandstof die tegenwoordig als standaard geldt.

Novak bevestigde tegenover het Russische persbureau TASS dat de regering vorige week tot de versoepeling heeft besloten. Volgens de vicepremier moet de maatregel ervoor zorgen dat de binnenlandse markt beter wordt bevoorraad en dat de tekorten in verschillende regio’s afnemen.

De keuze voor oudere brandstofnormen is opvallend, omdat het verschil met Euro 5 aanzienlijk is. Moderne Euro 5 brandstof bevat ongeveer 10 ppm zwavel, terwijl oudere normen veel hogere concentraties toestaan. Bij Euro 3 kan het zwavelgehalte bijvoorbeeld oplopen tot 150 milligram per kilogram brandstof.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Bij de verbranding van zwavelrijke brandstof kunnen stoffen ontstaan die corrosie en slijtage bevorderen.

Vooral moderne auto’s met geavanceerde emissiesystemen kunnen daardoor kwetsbaarder zijn. Ook landbouwmachines en andere voertuigen die intensief worden gebruikt, kunnen met extra slijtage te maken krijgen.

Voor Russische automobilisten gaat het om meer dan alleen de kwaliteit van de brandstof. De voorraden staan onder druk en bij sommige tankstations ontstaan lange wachtrijen. Achter die problemen gaat een combinatie van factoren schuil die steeds meer druk legt op de Russische energiesector.

Oekraïense drones raken Russische olievoorziening

Een belangrijke oorzaak ligt bij de aanhoudende aanvallen van Oekraïne op de Russische olie infrastructuur.

Raffinaderijen, opslaglocaties, exportterminals en havens worden regelmatig met drones aangevallen. Daardoor wordt niet alleen de opslag en export geraakt, maar ook de capaciteit om ruwe olie om te zetten in benzine en diesel.

Volgens cijfers van de Atlantic Council is de impact inmiddels aanzienlijk. In de loop van 2026 zou tussen de 30 en 45 procent van de Russische raffinagecapaciteit tijdelijk buiten werking zijn geraakt.

edere nieuwe aanval kan daardoor direct gevolgen hebben voor de hoeveelheid brandstof die uiteindelijk beschikbaar komt voor de binnenlandse markt.

Ook de belangrijke haven van Novorossiysk is in beeld gekomen. Volgens berichtgeving van de Financial Times zouden de Verenigde Staten aan Oekraïne hebben gevraagd aanvallen op die specifieke haven te beperken vanwege Amerikaanse belangen.

Daar komt de toenemende druk van westerse sancties nog bovenop. De Europese Unie heeft het prijsplafond voor Russische olie aangescherpt en neemt daarnaast maatregelen tegen de zogenoemde schaduwvloot waarmee Rusland probeert zijn olie ondanks sancties op de internationale markt te blijven verkopen.

Voor Moskou ontstaat daardoor een steeds moeilijkere combinatie. De raffinagecapaciteit staat onder druk, de binnenlandse vraag naar brandstof blijft bestaan en de inkomsten uit olie en gas lopen terug.

Volgens de aangehaalde cijfers lagen de olie en gasinkomsten in de eerste helft van dit jaar nog maar op 64 procent van het niveau van twee jaar geleden.

Daarmee begint de brandstofcrisis steeds meer op een breder economisch probleem te lijken. Analist Liam Peach van Capital Economics noemt de situatie inmiddels een van de grootste obstakels voor de Russische economie.

De versoepeling van de brandstofnormen moet op korte termijn voorkomen dat de tekorten verder oplopen, maar tegelijkertijd laat de maatregel zien hoeveel druk er inmiddels op het Russische energiesysteem staat.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Historische parallellen wekken ongerustheid in Moskou

Behalve de energiesector krijgen ook andere bedrijfstakken te maken met Oekraïense aanvallen, zoals recent bleek toen magazijnen van webwinkel Wildberries werden getroffen. Veel kleine ondernemers ondervinden daar last van, en de Russische overheid kondigde inmiddels gerichte steunmaatregelen aan.

Analisten Charles Lichfield en Brendon Chen van de Atlantic Council trekken een opvallende vergelijking met het einde van de Sovjet Unie.

Zij herinneren aan het sigarettentekort van 1990, dat destijds tot wijdverspreide protesten leidde, nog geen twee jaar voor het uiteenvallen van de Sovjet Unie.

Volgens de twee strategen zouden hedendaagse verslavende consumptiegoederen, zoals gesubsidieerde benzine of smartphones, mogelijk een vergelijkbare rol kunnen spelen.

Poetins populariteit daalde in recente peilingen licht, ook al blijft kritiek op de regering in Rusland doorgaans onbestraft en riskant tegelijk.