Pentagon weet nog steeds niet waar meer dan een miljoen F-35-onderdelen ter waarde van ruim 85 miljoen dollar zich bevinden

Het Amerikaanse ministerie van Defensie kan de voorraad reserveonderdelen voor de F-35 niet betrouwbaar bijhouden. Dat blijkt uit een maandag gepubliceerd onderzoek van de Amerikaanse Rekenkamer (GAO), die namens het Congres de overheidsuitgaven controleert.

Tot maart 2026 wisten de verantwoordelijken van het F-35-programma nog altijd niet waar meer dan een miljoen onderdelen waren gebleven. Die hebben samen een waarde van ruim 76 miljoen euro, terwijl de Rekenkamer al in 2023 over dezelfde onderdelen aan de bel trok.

Door gebrekkige administratie in magazijnen die door leveranciers worden beheerd, viel ook niet vast te stellen of daar nieuw gemelde verliezen tussen zaten. Het probleem is daardoor na drie jaar niet kleiner maar vooral onoverzichtelijker geworden.

Het Pentagon bezit volgens de Rekenkamer ongeveer 26 miljoen onderdelen voor het gevechtsvliegtuig, met een geschatte waarde van zo’n 27 miljard euro. Die liggen verspreid over meer dan 700 locaties, die door de overheid of door bedrijven worden beheerd.

15 miljoen euro aan inventarisatie

Ongeveer 70 procent ligt in magazijnen van de overheid, terwijl de overige 30 procent bij leveranciers is opgeslagen. Sinds 2020 gaf het programma minstens 15 miljoen euro uit aan inventarisaties, al losten die tellingen de problemen niet voldoende op.

Een zwakke plek is het logistieke systeem van het programma, dat gegevens uit verschillende bronnen samenvoegt. Het wordt niet in realtime bijgewerkt, terwijl een directe koppeling met de systemen van hoofdleveranciers Lockheed Martin en Pratt & Whitney ontbreekt.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Daardoor kan een onderdeel al lang zijn verplaatst of een andere status hebben gekregen, zonder dat het Pentagon dat ziet. Ook voor onderdelen die in onderhoud of reparatie zijn, blijkt de administratie onvolledig.

Tot maart 2026 stonden ongeveer 17.000 onderdelen met een totale waarde van zo’n 1,1 miljard euro niet als in bewerking geregistreerd. Met transport en andere bijkomende kosten kan dat bedrag volgens de Rekenkamer oplopen tot ongeveer 2,2 miljard euro.

“De gegevens zijn niet betrouwbaar voor het beheer van de bezittingen en de financiële verslaglegging,” staat in het rapport over het logistieke systeem.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Actuele voorraadgegevens zijn volgens de onderzoekers ook nodig om aan de behoefte van de krijgsmacht te kunnen voldoen.

Het ministerie van Defensie nam de aanbevelingen van de Rekenkamer over. Volgens een woordvoerder werkt het programmabureau aan eigen procedures en trainingen voor de beheerders, zo meldt Business Insider, terwijl er ook een gedetailleerd plan voor hun taken komt.

Zonder werkende koppelingen met de leveranciers en goede controles op de gegevens kan het ministerie niet precies zeggen waar de onderdelen zijn. Evenmin is duidelijk hoeveel het er zijn en wat ze waard zijn.

Inzetbaarheid zakte naar 25 procent

Het programma kampt al langer met hoge kosten en een lage beschikbaarheid. Het aandeel van de tijd waarin een toestel voor minstens één soort missie inzetbaar is, daalde tussen de begrotingsjaren 2021 en 2025 van 67 naar 44 procent.

De volledige inzetbaarheid voor alle geplande missies zakte in dezelfde periode van 38 naar 25 procent. Een tekort aan reserveonderdelen en problemen met het onderhoud behoren tot de oorzaken.

Vorig jaar kwam het ministerie met een plan van omgerekend ongeveer 11,9 miljard euro om de beschikbaarheid tot het einde van dit decennium te verbeteren. De onvolledige voorraadgegevens maken het echter lastig om vast te stellen hoeveel onderdelen er werkelijk nodig zijn.

Ook voor Nederland is dat relevant, omdat de luchtmacht zelf met de F-35 vliegt. Op de vliegbasis Woensdrecht staat bovendien een Europees distributiecentrum voor onderdelen van het toestel, waardoor de wereldwijde logistiek van het programma ook hier direct voelbaar is.