Hier kost een liter benzine 0,02 euro en volle tank 1 euro

Volgens recente cijfers van GlobalPetrolPrices betalen bestuurders in Libië omgerekend minder dan twee eurocent voor een liter benzine, ook in Iran en Venezuela liggen de prijzen extreem laag vergeleken met Europa.

Voor Nederlandse automobilisten klinkt dat bijna ongeloofwaardig, hier in Nederland kost een liter benzine vaak meer dan twee euro afhankelijk van de olieprijs en de accijnzen.

De enorme verschillen hebben weinig te maken met puur vraag en aanbod en in veel gevallen zijn het politieke keuzes die bepalen hoeveel automobilisten uiteindelijk betalen.

In landen zoals Libië, Iran en Venezuela wordt olie lokaal gewonnen en verwerkt en bepaalt de overheid vervolgens kunstmatig lage prijzen om brandstof betaalbaar te houden voor de bevolking.

Een volle tank goedkoper dan flesjes water

Daardoor kost een volle tank van vijftig liter in Libië minder dan sommige flesjes water in West-Europa, de internationale olieprijs speelt daar nauwelijks een directe rol aan de pomp. Toch hebben zulke lage prijzen een keerzijde, overheden moeten subsidies betalen om brandstof goedkoop te houden.

Wanneer olie-inkomsten teruglopen ontstaat snel druk op de staatsbegroting, vooral Venezuela geldt als een duidelijk voorbeeld van de risico’s van langdurige brandstofsubsidies.

De Venezolaanse economie raakte de afgelopen jaren zwaar ontwricht, mede doordat de staat jarenlang miljarden uitgaf om benzine extreem goedkoop te houden. Uiteindelijk bleek dat financieel nauwelijks houdbaar.

Ook Iran houdt brandstofprijzen kunstmatig laag ondanks internationale sancties en economische problemen, voor inwoners lijkt tanken daardoor goedkoop maar de economische gevolgen zijn complex.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Binnen Europa bestaan eveneens grote verschillen in brandstofbeleid. Malta koos voor een systeem met wettelijk vastgestelde maximumprijzen, wanneer de marktprijs boven die grens stijgt betaalt de Maltese overheid het verschil bij.

Sinds 2013 gebruikt het eiland die aanpak om inwoners te beschermen tegen sterke prijsstijgingen. Andere Europese landen kiezen juist voor hogere belastingen op brandstof, zo behoort Nederland tot de landen waar automobilisten relatief veel betalen door accijnzen en belastingen.

Meer dan de helft van de Nederlandse benzineprijs bestaat uit belastingen, daarmee probeert de overheid niet alleen inkomsten te genereren maar ook autogebruik en uitstoot te beperken.

Ook Denemarken en Noorwegen behoren tot de duurdere landen om te tanken, opvallend genoeg exporteert Noorwegen enorme hoeveelheden olie terwijl Noorse automobilisten toch hoge prijzen betalen, dat komt vooral door stevige milieuheffingen.

Noorwegen gebruikt belastingmaatregelen bewust om elektrisch rijden aantrekkelijker te maken, wel besloot de Noorse overheid tijdelijk accijnzen te verlagen toen de energieprijzen sterk opliepen. Duitsland en Zweden namen vergelijkbare maatregelen tijdens perioden van hoge olieprijzen.

Aan de andere kant van de wereld in Hongkong is benzine momenteel het duurst, een liter kost er meer dan drie euro, brandstof geldt er bijna als een luxeproduct. De combinatie van hoge belastingen, beperkte ruimte en dure infrastructuur drijft de prijzen flink omhoog.

Volgens energie-experts laten de wereldwijde verschillen zien hoe groot de invloed van overheden is op dagelijkse kosten voor automobilisten, de olieprijs alleen bepaalt nooit volledig wat consumenten betalen. Belastingen, subsidies en milieubeleid spelen minstens zo’n grote rol.

Het Midden-Oosten cruciaal voor wereldwijde oliehandel

Daardoor kunnen prijzen tussen landen enorm uiteenlopen zelfs wanneer ze dezelfde olie gebruiken, voor Nederlandse automobilisten zijn de hoge prijzen merkbaar nu internationale spanningen opnieuw druk zetten op de oliemarkt. Vooral de situatie rond de Straat van Hormuz zorgt voor onzekerheid.

Het Midden-Oosten is cruciaal voor de wereldwijde oliehandel, wanneer leveringen daar verstoord raken stijgen de olieprijzen snel. In landen met hoge accijnzen voelen automobilisten zulke stijgingen sterker dan in landen waar brandstof gesubsidieerd wordt.

Belastingen blijven boven op de hogere olieprijs bestaan, voor veel Nederlandse gezinnen vormen brandstofkosten daardoor een flinke belasting op het maandbudget. Zeker mensen die dagelijks afhankelijk zijn van de auto merken dat direct.

De vergelijking met landen zoals Libië of Iran laat uiteindelijk vooral zien hoe sterk politieke keuzes het dagelijks leven beïnvloeden. Wat automobilisten betalen aan de pomp is nooit alleen afhankelijk van olie maar vooral van het beleid dat overheden voeren.