‘Hebben de jackpot gekraakt’: Nederlandse marine domineert de Noordzee met onbemande schepen en drones

De Nederlandse marine zette vorige week een belangrijke stap richting de vloot van de toekomst, toen een gezamenlijke eenheid van onbemande vaartuigen voor het eerst zowel boven als onder het oppervlak van de Noordzee opereerde.

Samen met marineschepen voerden zij een missie uit waarbij autonome systemen een groot deel van het werk voor hun rekening namen.

Defensie noemt de test een belangrijke stap richting een toekomst waarin gevaarlijke opdrachten steeds vaker door autonome systemen worden uitgevoerd.

Personeel hoeft daardoor minder vaak zelf de zee op om risicovolle taken te verrichten, wat volgens betrokkenen de veiligheid van bemanningen aanzienlijk ten goede komt.

Een deelnemende commandant, die vanwege veiligheidsoverwegingen anoniem wilde blijven, sprak van een geslaagde oefening. Volgens hem functioneerde de samenwerking tussen de verschillende systemen beter dan verwacht, waardoor het testresultaat als een echte doorbraak wordt gezien binnen de marine.

Opvallend was verder dat sommige vaartuigen razendsnel tot stand kwamen. Binnen slechts 264 uur rolde een aantal boten uit een 3D-printproces, waarna ze meteen bruikbaar bleken voor operationele inzet op zee.

Eén operator bestuurt meerdere systemen tegelijk

Waar drones en boten voorheen stuk voor stuk een eigen bediener nodig hadden, kan een enkele operator nu tegelijkertijd meerdere vaartuigen aansturen. Zodra een missie eenmaal is toegewezen, voert de software de taak grotendeels zelfstandig uit, zonder dat er continu handmatige bijsturing nodig is.

Dankzij die ontwikkeling kan de marine met hetzelfde aantal medewerkers een grotere impact behalen op zee, legde de commandant uit. Hij benoemde daarbij dat een simpele opdracht al voldoende is om een vaartuig zelfstandig naar de juiste locatie te laten varen, waarbij een apart besturingssysteem niet meer nodig is.

Behalve de onbemande schepen kwamen tijdens de oefening ook diverse dronetypes aan bod, zowel boven als onder water. Samen vormden ze een netwerk dat volgens Defensie een goed beeld gaf van hoe toekomstige maritieme operaties eruit kunnen zien.

Deze aanpak sluit aan bij een bredere internationale trend, want ook andere NAVO-lidstaten investeren de laatste jaren fors in onbemande maritieme technologie, onder meer om kwetsbare bemande schepen minder vaak in gevaarlijke wateren te hoeven inzetten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Onbemande systemen moeten levens beschermen

Het doel van de nieuwe technologie is nadrukkelijk niet om marinepersoneel te vervangen, benadrukt Defensie. Specialisten die bijvoorbeeld getraind zijn in het bedienen van antitankwapens, blijven onmisbaar voor de organisatie, terwijl technische systemen na verloop van tijd wel worden vervangen door nieuwere generaties.

Toch kunnen juist de onbemande vaartuigen uitkomst bieden zodra een situatie levensgevaarlijk wordt. Drones en boten kunnen dan snel ter plaatse zijn om in te grijpen, zonder dat mensen zelf onnodig risico lopen, meldt Defensie op de eigen website.

De geslaagde proef markeert de eerste editie van de zogenoemde MUST-oefening, wat staat voor Maritime Uncrewed Sea Trials. De marine is voornemens om deze test voortaan jaarlijks te herhalen, zodat de technologie stap voor stap verder kan worden verbeterd en breder inzetbaar wordt.

Gezien de toenemende spanningen rond onderzeese kabels en infrastructuur in de Noordzee, verwachten defensie-experts dat dit soort onbemande systemen de komende jaren een steeds prominentere rol gaan spelen binnen de Nederlandse maritieme strategie.