Canada kiest voor het Zweedse Saab en laat de VS links liggen

Premier Mark Carney van Canada heeft een opvallende keuze gemaakt bij de versterking van de defensiecapaciteit in het hoge noorden.

Voor een nieuwe vloot verkenningsvliegtuigen gaat zijn regering namelijk in zee met het Zweedse Saab, maker van het GlobalEye-systeem. Twee Amerikaanse alternatieven vielen daarmee af, de Aeris X van L3Harris en de E-7 Wedgetail van Boeing.

Het Arctische gebied staat al langer op de agenda van Ottawa als strategische prioriteit. De geopolitieke druk in de regio neemt toe, met name vanuit Rusland, en Carney wil dat Canada zijn positie daar snel versterkt.

De GlobalEye is een geavanceerd lucht- en grondgebaseerd bewakingssysteem dat eerder ook door de Verenigde Arabische Emiraten is aangeschaft.

Carney presenteerde de deal op de CANSEC-defensiebeurs in Ottawa. “De aankoop van GlobalEye zal ons helpen het Noorden te beveiligen en tegelijkertijd onze economie te laten groeien,” aldus de premier. Saab kondigde aan kennis en technologie over te dragen aan Canada om de nationale defensie-industrie verder te ontwikkelen.

De beslissing heeft echter ook een duidelijke geopolitieke lading. Door voor een Europese partner te kiezen in plaats van een Amerikaans bedrijf, zet Carney opnieuw een stap die Washington niet zal bevallen.

Canada breekt met traditionele defensiesamenwerking

De verhouding tussen Ottawa en Washington staat al langer onder druk. Eerder liet Carney weten dat zijn regering de eerder geplande aankoop van Amerikaanse F-35 gevechtsvliegtuigen opnieuw tegen het licht houdt, een beslissing die de Trump-regering zichtbaar irriteerde. 

De Amerikaanse onderminister van Defensie Elbridge Colby noemde die impasse als verzwarende factor toen hij aankondigde dat het Pentagon de deelname aan een 86 jaar oude gezamenlijke defensieadviesraad met Canada tijdelijk opschort.

Carney stelt dat de historisch nauwe band tussen Canada en de Verenigde Staten permanent van karakter is veranderd. Naar zijn overtuiging zullen de bilaterale betrekkingen niet meer terugkeren naar de situatie van vóór het presidentschap van Donald Trump, en moet Ottawa zijn economische en veiligheidsrelaties dan ook actief diversifiëren.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Europese partners winnen terrein op Noord-Amerika

De keuze voor Saab past in een bredere trend waarbij Canada toenadering zoekt tot Europese bondgenoten. De NAVO-top van 2025 maakte al duidelijk dat de alliantie een herbalancering van verantwoordelijkheden verwacht, waarbij Noord-Amerikaanse landen minder kunnen leunen op de Verenigde Staten voor materieel en technologie.

Voor Saab is de deal een stevige opdracht. Het Zweedse bedrijf heeft de afgelopen jaren zijn positie in de internationale defensiemarkt flink uitgebouwd, mede dankzij de toegenomen Europese defensie-uitgaven na de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

Canada profiteert namelijk niet alleen van het vliegtuig zelf, maar ook van de technologieoverdracht die Saab bij de deal heeft toegezegd, wat lokale banen en kennis in de Canadese defensie-industrie oplevert.