Bijna niemand weet waarom deze plant massaal langs snelwegen wordt geplant

Lange rijen vol groene struiken met roze en soms witte bloemen vullen op veel plaatsen de middenberm. Ze zorgen voor kleur langs het asfalt, maar dat is niet de belangrijkste reden waarom ze er staan, de oleander heeft nog meer eigenschappen die hem geschikt maken voor gebruik langs drukke wegen.

De plant heet officieel Nerium oleander en staat in Nederland ook bekend als de oleander. Het is een groenblijvende struik die onder gunstige omstandigheden ongeveer drie meter hoog kan worden.

Juist dat dichte bladerdek is interessant voor wegbeheerders. Een hoge haag in de middenberm kan het directe licht van koplampen van tegemoetkomend verkeer gedeeltelijk afschermen.

Vooral ’s nachts kan dat prettig zijn, automobilisten worden minder rechtstreeks geconfronteerd met de koplampen aan de andere kant van de snelweg. De begroeiing vormt tegelijkertijd een duidelijke visuele scheiding tussen beide rijrichtingen.

Kan een voertuig enigszins afremmen

Aan oleanders wordt soms nog een tweede veiligheidsfunctie toegeschreven. Een dichte begroeiing zou bij een voertuig dat van de weg raakt een deel van de bewegingsenergie kunnen opnemen.

“Oleanders verminderen de kracht van de botsing door een deel ervan op te nemen en de rijrichting ervan te veranderen,” schrijft Circula Seguro.

Hoe groot dat effect daadwerkelijk is hangt sterk af van de dichtheid en omvang van de struiken. Oleanders moeten daarom niet worden gezien als alternatief voor vangrails en andere speciaal ontworpen veiligheidsconstructies.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Begroeiing kan ook nadelen hebben, een hoge en slecht onderhouden haag kan juist nieuwe problemen veroorzaken. Wanneer begroeiing dicht langs de rijbaan staat kan de weg visueel smaller lijken en bij hogere snelheden wordt het gezichtsveld van een bestuurder bovendien smaller.

De Spaanse verkeersdienst DGT noemt volgens de bron als voorbeeld een horizontaal gezichtsveld van ongeveer 104 graden bij 35 kilometer per uur, bij 130 kilometer per uur zou dat richting 30 graden afnemen. Dichte begroeiing kan daardoor bijdragen aan een sterker gevoel van een tunnel.

Onderhoud blijft eveneens noodzakelijk, takken die te ver richting de rijbaan groeien kunnen voertuigen raken. Sterke wortelgroei kan op sommige locaties invloed hebben op omliggende infrastructuur.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Een dichte haag kan het zicht op dieren beperken, wanneer een dier vanuit de begroeiing plotseling de rijbaan bereikt heeft een automobilist minder tijd om te reageren. Dat de oleander desondanks veel langs mediterrane wegen wordt gebruikt heeft vooral met zijn robuustheid te maken.

De plant kan goed omgaan met hoge temperaturen en perioden van droogte, ook op relatief voedselarme grond kan hij groeien. Dat zijn nuttige eigenschappen in een middenberm waar intensief water geven en tuinonderhoud ongewenst zijn.

Daar komt bij dat oleanders hun bladeren het hele jaar behouden. De afschermende werking verdwijnt daardoor niet zodra de herfst begint.

Bestand tegen hitte en droogte

Er zit wel een belangrijk nadeel aan de plant, nerium oleander is giftig. Verschillende delen bevatten stoffen die bij inname gevaarlijk kunnen zijn voor mensen en dieren.

Het is om die reden niet een plant waarvan bladeren of bloemen gegeten mogen worden. In een afgesloten of moeilijk bereikbare middenberm is direct contact met voorbijgangers veel beperkter dan in een tuin of park.

Niet alleen in Spanje wordt de plant langs grote wegen toegepast. Ook in Californië zijn oleanders volgens de bron al sinds de jaren vijftig in middenbermen gebruikt om onder meer hinder door koplampen van tegemoetkomend verkeer te verminderen.

De opvallende bloemen zijn daarmee vooral een mooie bijkomstigheid. De combinatie van een dicht en groenblijvend bladerdek en goede droogtebestendigheid maakt de oleander bijzonder geschikt voor het warme en droge leefgebied tussen twee snelweghelften.