12-uursregel bij tankstations: één merk verhoogt de prijzen bijzonder vaak op onwettige wijze

De regel is eigenlijk heel simpel. Een prijs mag één keer per dag worden verhoogd en die prijswijziging mag uitsluitend om 12:00 uur precies plaatsvinden. Na dat tijdstip zijn alleen prijsverlagingen toegestaan tot de volgende middag.

Het idee is gebaseerd op het Oostenrijkse model en moet een einde maken aan de ondoorzichtige prijswijzigingen die consumenten al jaren frustreren. In Duitsland werd een tankstationprijs voorheen gemiddeld twintig keer per dag aangepast.

Maar een maand na invoering blijkt dat grotere tankstations de wet massaal overtreden. Dat concluderen Auto Motor und Sport en het analyseteam van meer-tanken op basis van gegevens uit de Markt Transparenz Stelle für Kraftstoffe, het centrale register dat alle prijswijzigingen bijhoudt.

Illegale prijsstijging van 10 cent per liter

De meest opvallende overtreder is Esso. De keten met 1.151 locaties in Duitsland registreerde in de onderzochte periode 2.772 illegale prijsverhogingen op 302 vestigingen.

Dat is meer dan een kwart van alle Esso-stations. Per betrokken station werd de wet gemiddeld meer dan negen keer overtreden. In de week van 13 tot 19 april stond de teller op 931 overtredingen in één week, een absoluut record.

De gemiddelde illegale prijsstijging bedroeg 10,7 cent per liter. Gevraagd naar een reactie liet EG Deutschland GmbH de exploitant van de meeste Esso-stations in Duitsland weten dat het bedrijf principieel geen commentaar geeft op vragen over de prijsbepaling.

Niet gewoon een olieconcern

Tweede op de lijst van de meeste overtredingen, werd BFT. Die keten telde 1.479 overtredingen bij 178 van haar 566 stations. Dat is 31,4 procent van de locaties.

BFT is echter niet een gewoon olieconcern, maar een brancheverband van onafhankelijke ondernemers die zelf verantwoordelijk zijn voor hun prijsbeleid. Dat verklaart deels de hoge aantallen maar ontslaat de individuele exploitanten niet van hun wettelijke verplichtingen.

Een veelgehoorde verklaring voor de overtredingen is technisch van aard. Wanneer om 12 uur gelijktijdig 15.000 prijswijzigingen op de centrale server worden ingediend, raakt het systeem overbelast.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Dat erkende ook Jürgen Ziegner van het Zentralverband des Tankstellengewerbes. Zijn Oostenrijkse collega’s hebben daarvoor een ruimere tijdmarge ingevoerd, waarbinnen de prijs mag worden doorgegeven. In Duitsland is dat venster veel smaller.

Maar die verklaring overtuigt niet volledig. Aral, de grootste tankstationketen van Duitsland met 2.168 locaties, slaagde er in dezelfde periode in om slechts 24 overtredingen te registreren bij 16 stations. Een quote van 0,7 procent.

Als technische problemen de hoofdoorzaak waren zou Aral soortgelijke cijfers moeten laten zien als de andere ketens. Het tegendeel bewijst dat naleving mogelijk is als de wil er is. Ook Aral wil echter niets zeggen over hoe zijn prijssysteem precies werkt.

Minder ver gevorderd in Nederland

Voor consumenten biedt de meer-tanken-app binnenkort een nieuwe functie waarmee gebruikers zelf overtredingen kunnen melden via de app.

Dat vergroot de sociale controle en maakt de prijspraktijken van tankstations zichtbaarder. Voor Nederland is de situatie anders. Er bestaat hier geen vergelijkbare wet die prijsverhogingen beperkt tot een vast tijdstip.

Brandstofprijzen schommelen ook in Nederland maar het systeem van centrale registratie en de discussie over prijstransparantie die in Duitsland speelt is hier minder ver gevorderd.