Triest nieuws voor Nederlanders met vervroegd pensioen die in het buitenland gaan wonen

Nederlanders die met vervroegd pensioen gaan en naar het buitenland verhuizen, kunnen binnenkort worden geconfronteerd met een ingrijpende verandering met grote financiële gevolgen.

De Nederlandse overheid staat namelijk op het punt de regels te wijzigen, waardoor de zorgkosten van nieuwe vervroegd gepensioneerden die zich in een ander EU-land vestigen, niet langer automatisch door de staat worden vergoed. Dat kan niet alleen flink in de papieren lopen, maar in sommige gevallen ook gevolgen hebben voor het verblijfsrecht in het nieuwe woonland.

De datum is inmiddels bekendgemaakt door het CAK, de Nederlandse instantie die onder meer verantwoordelijk is voor de zorgdekking van Nederlanders in het buitenland. Volgens de planning treden de nieuwe regels op 1 november 2026 in werking.

Vanaf die datum vallen mensen die naar een ander EU-land verhuizen en uitsluitend leven van een vervroegd pensioen, niet langer onder de regeling waarbij Nederland hun zorgkosten betaalt. De wijziging geldt uitsluitend voor nieuwe aanmeldingen.

Voor Nederlanders die al bij het CAK zijn geregistreerd en onder de huidige regeling vallen, verandert er niets. Zij behouden hun bestaande rechten en worden niet geraakt door de nieuwe regels.

Buitenlandse verzekeraars

De lijst met pensioenen die straks niet meer meetellen is langer dan veel mensen denken. Vroegpensioen, flexibel pensioen en keuzepensioen verdwijnen van de lijst.

Datzelfde geldt voor de overbruggingsuitkering OBR, de Regeling Vervroegde Uittreding, wachtgelduitkeringen voor militairen en ambtenaren en het militaire of spoorwegnabestaandenpensioen.

Wat overblijft zijn de wettelijke regelingen: de AOW, Anw, WAO, WIA en Wajong.

De ingreep zelf is technisch van aard. Bijlage XI bij de Europese verordening 883/2004 bevat de Nederlandse uitzonderingen op de Europese zorgcoördinatie. I

n die bijlage stonden verwijzingen naar tweede-pijlerpensioenen, oftewel het pensioen dat iemand via zijn werkgever opbouwt. Die verwijzingen zijn geschrapt.

De wijziging geldt namelijk voor de EU, de EER en Zwitserland. Buiten dat gebied ligt het anders. Wie met een vroegpensioen naar het Verenigd Koninkrijk, Turkije, Marokko, Tunesië, Servië, Montenegro, Noord-Macedonië, Bosnië-Herzegovina of Kaapverdië verhuist houdt volgens het CAK gewoon recht op een zorgverzekering via Nederland.

Voor landen als de Verenigde Staten bestond dat recht sowieso al niet. Het effect is dus omgekeerd aan wat je zou verwachten. Precies binnen de interne markt waar het vrije verkeer geregeld heet te zijn wordt vervroegd emigreren straks riskanter.

Hoeveel mensen het treft weet Den Haag niet. In de beantwoording van Kamervragen van het CDA erkent het kabinet dat er in de cijfers geen onderscheid wordt gemaakt tussen gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden.

Bekend is alleen het totaal: In 2024 hadden 86.868 mensen in het buitenland recht op zorg ten laste van Nederland.

Niet goed over nagedacht

Volgens het kabinet is er geen sprake van een versobering maar van opruimen. In bijlage XI stond een passage over arbeidsvoorwaarden voor gewezen werknemers tussen 55 en 65 jaar.

Wat die passage precies dekte was in de praktijk nooit helder. Daardoor ontstond een merkwaardige situatie. Wie zich meldde bij het CAK kreeg recht op zorg betaald door Nederland en wie zich niet meldde kreeg dat recht niet.

Verder wijst het kabinet erop dat bestaande gevallen beschermd blijven. “Alle bestaande rechten die voorzien in zorg ten laste van Nederland blijven bestaan,” aldus de bewindspersoon.

Nieuwe gevallen worden volgens hem op hun eigen merites beoordeeld. Ook verwijst hij naar het arrest C-535/19 van het Europees Hof waaruit volgt dat een economisch niet-actieve burger het gebruik van zijn recht op vrij verkeer niet mag worden tegengeworpen. Een woonland mag wel eisen dat iemand premie betaalt of zich particulier verzekert.

Jojo-situatie

De Vereniging Belangenbehartiging Nederlands Gepensioneerden in het Buitenland voert al maanden campagne tegen de aanpassing en spreekt in haar persbericht van een gemiste kans.

De vereniging wijst erop dat er in 2018 juist een toezegging lag om meeverzekerde nabestaanden extra bescherming te geven tot hun AOW-leeftijd. Omdat de herziening in Brussel jarenlang stillag is die toezegging nooit in werking getreden. Met de huidige opschoning verdwijnt de bescherming definitief uit de verordening.

“De VBNGB vindt de opschoning ondoordacht en onrechtvaardig,” aldus de vereniging in het persbericht.

Iemand van 62 die vertrekt is een paar jaar aangewezen op de eigen portemonnee en wordt bij het bereiken van de AOW-leeftijd weer verplicht verdragsgerechtigde met een bijdrage aan het CAK. De VBNGB noemt dat een jojo-situatie.

Voor wie toch plannen heeft is er één praktisch punt dat vaak vergeten wordt. Het EU-formulier E104, ook bekend als S040, bewijst hoe lang iemand in Nederland verzekerd is geweest tegen ziektekosten.

Aanvragen bij de Nederlandse zorgverzekeraar vóór de emigratie kan wachttijden in het nieuwe woonland voorkomen. Daarnaast kan meeverzekeren via een partner met AOW een uitweg zijn. In een aantal landen lukt dat alleen bij een huwelijk.