Tanklimiet bij tankstations: automobilisten mogen nog zoveel liter tanken

Oudere Nederlanders herinneren zich de benzinebonnen en autoloze zondagen uit 1973 nog goed, toen de oliecrisis het land wekenlang in de greep hield.

Wat destijds een uitzonderlijke maatregel was, is nu in Rusland de dagelijkse werkelijkheid geworden voor miljoenen automobilisten.

In steeds meer Russische regio’s mogen bestuurders nog maar een beperkte hoeveelheid brandstof tanken. De grens ligt in de meeste gebieden tussen de twintig en dertig liter per klant, tenminste als er nog benzine of diesel voorradig is.

De oorzaak ligt bij de aanhoudende Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen, depots en olie-installaties. Door die aanslagen kan het land zijn ruwe olie niet meer omzetten in voldoende bruikbare brandstof voor de eigen markt.

Automobilisten van Sint-Petersburg tot diep in Siberië staan inmiddels uren in de rij en soms lopen die wachtrijen op tot honderd voertuigen. Een bestuurder in de Siberische stad Irkoetsk vertelde aan persbureau Reuters dat hij twaalf uur op zijn beurt moest wachten.

Regio’s stellen eigen limieten in

De limieten verschillen sterk per gebied. Bestuurders in de regio Koergaan mogen in stedelijke gebieden maximaal veertig liter benzine of tachtig liter diesel tanken, terwijl stations langs de snelweg tot tweehonderd liter diesel toestaan.

Saratov hanteerde een week lang een strikte grens van dertig liter per persoon. Begin juni ontstonden de eerste tekorten in de regio Rjazan na een storing in een raffinaderij, waarna de rantsoenering zich razendsnel over het land verspreidde.

Om het hamsteren tegen te gaan, hebben verschillende overheden de verkoop van jerrycans verboden. De waarnemend gouverneur van Brjansk gaf opdracht om brandstof uitsluitend nog rechtstreeks in de tank van voertuigen te laten stromen.

Ten minste zes regio’s, waaronder Astrachan en Nizjni Novgorod, voerden daarnaast een systeem in dat aankoopdagen koppelt aan het kenteken. Tatneft, een van de grootste oliebedrijven van het land, beperkte de verkoop bij zijn honderden tankstations en accepteerde op sommige plekken alleen nog contant geld.

Bij dit systeem mogen auto’s met een oneven eerste kentekencijfer op oneven dagen tanken en houders van een even cijfer zijn op even data aan de beurt.

Op de door Rusland bezette Krim ging de rantsoenering nog verder, want daar werd benzine tijdelijk alleen nog via bonnen aan burgers verstrekt. Ook in Irkoetsk staakten sommige pompen de verkoop aan gewone burgers om voorrang te geven aan hulpdiensten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Nederland voelt het vooral aan de pomp

In Nederland is van een tanklimiet geen sprake, maar de gevolgen van de Russische crisis zijn wel degelijk voelbaar. Het exportverbod op diesel uit Moskou jaagt namelijk ook de Nederlandse pompprijzen omhoog, legt brandstofexpert Derk Foolen van UnitedConsumers uit.

Landen buiten Europa die eerder Russische diesel afnamen, moeten hun vraag nu elders invullen, waardoor de prijs oploopt.

De adviesprijs voor diesel liep in twee weken tijd met ongeveer dertig cent per liter op en kwam eind juli uit rond de 2,64 euro, waarmee diesel tijdelijk zelfs duurder werd dan Euro95. Europa produceert zelf te weinig diesel en blijft daardoor afhankelijk van invoer, wat de gevoeligheid voor dit soort schokken vergroot.

Echte rantsoenering kent ons land alleen uit de geschiedenis, want tijdens de oliecrisis van 1973 gingen benzinebonnen en tien autoloze zondagen in.

Op korte termijn houdt de tijdelijke accijnsverlaging de schade voor automobilisten nog enigszins beperkt, al loopt die regeling op 1 januari 2027 af.

Daar komt vanaf 2028 een Europese CO2-heffing bovenop, die een liter benzine zo’n dertien cent duurder kan maken. Moskou probeert zijn eigen tekorten intussen te dempen met datzelfde exportverbod en met invoer uit bevriende landen, waaronder een lading van zestigduizend ton benzine uit India.