Rusland gaat achter Japan Tobacco aan: Moskou neemt controle over producent van Camel en Winston

Het Kremlin heeft bezittingen van Japan Tobacco in Rusland onder tijdelijk beheer van een Russische partij geplaatst, een nieuwe stap in een groeiende reeks overheidsingrepen bij internationale ondernemingen met directe gevolgen voor aandeelhouders wereldwijd.

Het gaat om meerdere dochterbedrijven van Japan Tobacco International achter sigarettenmerken als Winston en Camel.

Volgens De Telegraaf droeg Vladimir Poetin donderdag eerst de belangrijkste productielocaties van Japan Tobacco International (JTI) over aan een Russisch bedrijf, waaronder sigarettenfabrieken in Sint-Petersburg en tabaksverwerkers in de regio’s Lipetsk en Leningrad.

Kort na de ingreep volgde de overdracht van drie andere lokale dochterbedrijven aan hetzelfde bedrijf, waardoor de greep van Moskou op het concern verder toenam. Het nieuws over deze maatregelen zorgde direct voor een flinke daling van de beurskoers van het tabaksconcern.

Japan Tobacco is marktleider in Rusland

Japan Tobacco is sinds de overname van de tabaksactiviteiten van R.J. Reynolds marktleider in Rusland, waar het ongeveer 4000 medewerkers heeft. Het hoofdkantoor van de internationale tak JTI, die de activiteiten buiten Japan beheert, staat in het Zwitserse Genève.

In april 2007 zette JTI een volgende grote stap met de overname van de Britse Gallaher Group. Die deal verving het eigen record uit 1999 als grootste buitenlandse overname door een Japans bedrijf, terwijl de omzet van het concern ten opzichte van 2006 meer dan verdubbelde.

De juridische basis voor deze ingrepen legde Poetin in 2023 met een speciaal decreet dat het mogelijk maakt om bedrijfsonderdelen uit zogenaamde onvriendelijke landen onder staatsbeheer te plaatsen. Veelal landen die Oekraïne steunen sinds het begin van de grootschalige Russische invasie.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

In Europa is JTI actief via JT International Germany, de productie voor de hele Europese markt vindt plaats in Trier. Naast sigaretten verkoopt het concern ook sigaren, cigarillo’s, shag en rookvrije tabaksproducten onder merken als Old Holborn, Amber Leaf en Gustavus Snus.

Japan Tobacco staat niet alleen. In september bracht Poetin al de Russische dochters van Nestlé (Zwitserland) en Auchan (Frankrijk) tijdelijk onder staatsbeheer en eerder dit jaar kreeg ook Nederlandse verfproducent AkzoNobel met vergelijkbare maatregelen te maken.

In 2023 nam Rusland al soortgelijke stappen bij het Franse zuivelconcern Danone en de Deense brouwerij Carlsberg. Daarmee groeit de lijst van buitenlandse bedrijven die hun Russische activiteiten zonder hun toestemming steeds verder in handen van de Russische staat zien belanden.

Productie Europese markt in Trier

Hoewel het officieel om tijdelijk beheer gaat, krijgen buitenlandse eigenaren in de praktijk zelden de controle terug. Bij eerdere gevallen zoals Danone en Carlsberg werden de bedrijfsonderdelen doorverkocht aan Russische partijen, de oorspronkelijke eigenaren ontvingen slechts een fractie van de waarde.

Oekraïne heeft JTI op zijn lijst van internationale oorlogssponsors gezet, omdat het bedrijf ondanks sancties actief bleef op de Russische markt. Ook Mars en Philip Morris staan op die lijst, terwijl Rusland zelf nu fabrieken van datzelfde tabaksconcern in beslag neemt.

Voor beleggers is de situatie duidelijk, omdat het concern diep geworteld is in Rusland en nu ziet hoe zijn structuren daar stap voor stap onder vreemde controle komen. Of en wanneer de bezittingen worden teruggegeven, valt op dit moment niet betrouwbaar te zeggen.