Olie stond in 2008 op 147 dollar per vat en kost nu rond de 100 dollar: waarom was benzine toen veel goedkoper dan vandaag?

Automobilisten in Nederland betalen medio september gemiddeld gemiddeld  € 2,43 voor een liter Euro 95 en ongeveer € 2,49 voor diesel, terwijl een vat Brent nog geen € 90 kost. Dat is opvallend, want toen de olieprijs in 2008 een record bereikte, stond de pomp lager.

In juli 2008 noteerde Brent een piek van bijna € 92 per vat, terwijl benzine in Italië gemiddeld circa € 1,52 per liter kostte en diesel € 1,36. Inmiddels ligt de olieprijs rond de € 88, maar zitten de pompprijzen in Italië bijna op hun hoogste niveau ooit.

Begin dit jaar lag het landelijk gemiddelde voor Euro 95 in Nederland nog op ruim € 2,00, ruim 40 cent lager dan nu. Gianni Murano, voorzitter van UNEM, waarschuwt voor een te simpele vergelijking. “Een directe vergelijking tussen de prijs van ruwe olie en die van brandstof is vaak misleidend,” aldus Murano.

“Benzine en diesel zijn niet alleen afhankelijk van de kosten van de grondstof, maar ook van de prestaties van de internationale markten voor geraffineerde producten,” vervolgt hij. Wisselkoers, inflatie en een krappe raffinagemarkt spelen daarbij de hoofdrol, gevolgd door de gevolgen van twee oorlogen.

Sterke euro en opgebouwde inflatie vertekenen het beeld

Allereerst speelt de wisselkoers een rol, want olie wordt in dollars verhandeld terwijl automobilisten in euro’s afrekenen. Destijds stond de euro op een topniveau van ongeveer 1,60 dollar, tegenover 1,14 nu, waardoor de inkoop van ruwe olie voordeliger uitpakte, ook al lag de prijs per vat veel hoger.

Volgens Murano scheelt dat aanzienlijk voor de prijs aan de pomp. “Met dezelfde dollarkoers betalen we aanzienlijk meer voor olie en geraffineerde producten. Als we vandaag de dag van dezelfde wisselkoers zouden profiteren als in 2008, zouden de prijzen ongeveer 25 procent lager liggen,” legt hij uit.

Ook de inflatie van de afgelopen 18 jaar vertekent het beeld, want het olierecord van 2008 staat in het huidige geld gelijk aan ongeveer € 175 per vat. “De juiste vergelijking is niet tussen nominale prijzen, maar tussen equivalente koopkracht,” stelt Murano.

Gecorrigeerd voor inflatie kost benzine in Italië nu vrijwel hetzelfde als in 2008, namelijk € 2,00 tegenover € 1,99 per liter. Bij diesel ligt het verschil hoger, met € 2,10 tegenover € 1,97, terwijl de nominale prijzen 50 tot 60 cent hoger liggen.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Krappe raffinagemarkt en oorlogen duwen de pompprijs op

Daarnaast is de markt voor eindproducten veel krapper dan de oliemarkt, doordat de vraag het aanbod ruim overtreft. Europa sloot de afgelopen vijftien jaar ongeveer 20 procent van zijn raffinagecapaciteit, ruim 30 raffinaderijen, en besteedde leveringen uit aan Rusland, de Golfregio en India.

Door de oorlogen komt er minder aanbod uit Rusland en het Midden-Oosten, wat volgens schattingen een tekort van 4 tot 5 miljoen vaten per dag oplevert, vergelijkbaar met het verbruik van Italië en Frankrijk plus de helft van Duitsland. “Deze situatie heeft onvermijdelijk gevolgen voor de prijzen,” aldus Murano.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Sinds de oorlog tussen de VS en Iran begon en de Straat van Hormuz dichtging, is Brent ongeveer 19 cent per liter duurder geworden, tegenover 41 cent voor benzine en 65 cent voor diesel. Daarbij is president Trump bereid een verbod op dieselexport te steunen, wat volgens Corriere della Sera risico’s voor Europa meebrengt.

Eindigen de conflicten snel, dan reageert de olieprijs direct. “Voor producten zou dat effect minder zijn, omdat niemand precies weet wat de oorlogen hebben aangericht aan raffinaderijen en logistieke infrastructuur, laat staan hoe lang het zal duren om die weer op te starten. Sommigen zeggen maanden, anderen zelfs jaren,” aldus Murano.

Olie is goedkoper dan in 2008 en toch betaal je aan de pomp veel meer, wat te maken heeft met de euro, de inflatie en een tekort aan geraffineerde producten.