Gooi bladeren uit tuin vooral niet in de GFT-bak

Zodra de bladeren zich over het gazon en onder de struiken verspreiden begint bij veel mensen het grote opruimen.

Hark erbij, zakken vullen en alles naar de groene container brengen, waarna er in het voorjaar opnieuw geld wordt uitgegeven aan potgrond en andere producten die de tuin moeten verbeteren.

Daarmee verdwijnt ieder jaar een voorraad gratis materiaal die gewoon uit de eigen tuin afkomstig is.

Gevallen bladeren leveren namelijk flink wat voedingsstoffen terug aan de bodem, beschermen planten tegen kou en kunnen uiteindelijk veranderen in rijke grond die in het tuincentrum bepaald niet gratis is.

De neiging om bladeren zo snel mogelijk weg te halen is natuurlijk begrijpelijk. Een strak gazon zonder bladeren oogt verzorgd en een dikke laag nat blad kan bovendien problemen voor het gras veroorzaken.

Toch wijzen natuurorganisaties er al jaren op dat bladeren in veel gevallen helemaal geen afval zijn.

Plant en bodemdeskundige Sue Barton van de University of Delaware omschreef gevallen bladeren tegenover National Geographic als een “zeer divers, levendig, voedzaam, beschermend en isolerend deken voor onze bodem”.

Wie ze op de juiste manier gebruikt, kan daar gedurende de hele winter profijt van hebben.

Gratis tuinaarde

Een van de bekendste manieren om het materiaal opnieuw te gebruiken is composteren. Daarbij is het wel belangrijk om niet simpelweg een enorme hoeveelheid bladeren op de composthoop te gooien.

Bladeren verteren relatief langzaam en vormen daarom slechts een deel van een goed opgebouwde composthoop.

Als vuistregel wordt ongeveer twintig procent blad aangeraden. Wie veel meer toevoegt, kan het natuurlijke verteringsproces vertragen.

Het helpt bovendien om bladeren eerst kleiner te maken. Door er bijvoorbeeld met de grasmaaier overheen te rijden, ontstaan kleinere stukken die gemakkelijker en sneller worden afgebroken.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Voor wie meerdere bomen in de tuin heeft, kan de hoeveelheid blad echter al snel groter worden dan de composthoop aankan. Daarvoor bestaat een eenvoudige oplossing die onder meer door het Duitse tuinplatform Mein Schöner Garten wordt aanbevolen.

Met een stuk stevig gaas kun je relatief eenvoudig een ronde bladkorf maken. Bind de uiteinden aan elkaar, zet de korf op een rustige plek in de tuin en laat het verzamelde blad daar langzaam verteren.

Wanneer het materiaal licht vochtig wordt gehouden en je er af en toe wat compostaarde, snoeihaksel of grasmaaisel doorheen mengt, kan het proces verder worden versneld.

Na ongeveer een jaar ontstaat er een donkere, humusrijke massa die opvallend bruikbaar is in de tuin. Bladaarde heeft doorgaans een licht zure samenstelling en kan daardoor bijzonder geschikt zijn voor planten die daarvan houden.

Hortensia’s en rododendrons behoren bijvoorbeeld tot de planten die hiervan kunnen profiteren.

Wat eerst een hoop bladeren op het gazon leek, kan zo uiteindelijk veranderen in gratis bodemverbeteraar waarvoor je anders gewoon naar het tuincentrum zou moeten.

Je hoeft niet eens een jaar te wachten

Wie geen zin heeft om zo lang op bladaarde te wachten kan het gevallen blad bovendien direct in de tuin gebruiken. In plaats van alles af te voeren, kun je een deel tussen vaste planten, in borders en onder struiken laten liggen.

Een laag bladeren vormt daar als het ware een natuurlijke deken voor de bodem. Tijdens koude periodes helpt het materiaal de grond en plantenwortels te beschermen tegen sterke temperatuurschommelingen. Tegelijkertijd houdt de laag vocht vast en krijgt onkruid minder ruimte om zich te ontwikkelen.

Wanneer het blad langzaam afbreekt, komen voedingsstoffen weer beschikbaar voor de bodem. Ook regenwormen profiteren ervan en helpen het organische materiaal verder te verwerken.

De belangrijkste reden om niet alles op te ruimen

Er is bovendien een groep tuinbewoners die misschien wel het meeste profijt heeft van een flinke hoeveelheid bladeren. Egels zoeken in het najaar namelijk beschutte plekken waar ze de winter kunnen doorbrengen en vinden die in moderne, strak aangelegde tuinen steeds minder vaak.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Een droge bladerhoop onder een struik of boom kan een uitstekend winterverblijf vormen. Ook kikkers, salamanders, hommels en talloze insecten gebruiken dit soort rommelige hoekjes om de koude maanden door te komen.

Wie daarom een deel van het blad bewust laat liggen hoeft niet bang te zijn dat de tuin er meteen onverzorgd uitziet. Juist een rustig hoekje waar bladeren, takjes en ander natuurlijk materiaal zich mogen ophopen, kan in de winter een belangrijke schuilplaats worden voor dieren.

Het is daarbij wel belangrijk dat zo’n bladerhoop niet voortdurend doorweekt raakt. Een beschutte plek onder een boom of struik is daarom geschikter dan een open plek waar regenwater zich verzamelt.

Ook met machines is voorzichtigheid geboden. Bladblazers kunnen dieren uit hun schuilplaatsen jagen en vooral egels lopen gevaar wanneer ze zich tussen bladeren hebben verstopt.

Wie een robotmaaier gebruikt doet er daarom goed aan extra alert te zijn wanneer er in het najaar veel bladeren en kleine schuilplaatsen in de tuin ontstaan.

Eén plek vormt echter een duidelijke uitzondering. Bladeren op de stoep voor het huis kun je beter wel opruimen, omdat nat blad voor gevaarlijke gladheid kan zorgen en gemeenten daar onder bepaalde omstandigheden tegen kunnen optreden.