Wie nog steeds in de tuin plast, moet snel zijn

Het is waarschijnlijk geen gewoonte waar de meeste mensen openlijk over praten, maar voor sommige tuinbezitters is een snel bezoekje aan de tuin helemaal niet zo ongewoon wanneer de blaas zich meldt.

En hoewel het misschien praktisch en onschuldig lijkt, is er toch een goede reden om de kalender in de gaten te houden. Het moment van het jaar kan namelijk belangrijker zijn dan je op het eerste gezicht zou denken.

Wanneer augustus aanbreekt, beginnen veel planten langzaam een andere fase in te gaan. De sterke groei van de zomer neemt af en de planten maken zich in plaats daarvan klaar voor de herfst en de koude wintermaanden.

Juist daarom wordt vanaf augustus afgeraden om urine in de tuin te gebruiken. De reden daarvoor zit in de samenstelling van urine. Menselijke urine bevat namelijk verschillende stoffen die invloed hebben op de groei van planten, en één daarvan is in bijzonder grote hoeveelheden aanwezig.

Stikstof is de stof die in urine in bijzonder grote hoeveelheden voorkomt. Volgens onder meer de Duitse omroepen NDR en MDR bevat urine ook kalium, magnesium en fosfor. Juist deze combinatie van voedingsstoffen heeft ervoor gezorgd dat sommige tuinbezitters urine zelfs “goudwater” noemen.

Vooral stikstof kan de groei van bladeren en andere groene delen van de plant flink stimuleren, maar wat eerder in het seizoen de groei een flinke impuls kan geven, kan later in het jaar juist een probleem worden.

Te veel stikstof kan planten namelijk stimuleren om nieuwe, zachte scheuten te vormen op een moment waarop ze eigenlijk precies het tegenovergestelde zouden moeten doen.

Wanneer de herfst dichterbij komt, moeten planten langzaam afharden en zich voorbereiden op lagere temperaturen. Nieuwe, jonge scheuten zijn gevoeliger voor kou en vorst, waardoor die extra groei er uiteindelijk voor kan zorgen dat de plant minder goed voorbereid de winter ingaat.

Nooit onverdund bij planten gieten

Wie urine als meststof gebruikt moet deze eerst met water verdunnen. In het oorspronkelijke advies wordt afhankelijk van de behoefte van de plant een verhouding tussen 1 op 10 en 1 op 20 genoemd.

Bij een verhouding van 1 op 10 betekent dit bijvoorbeeld dat 100 milliliter urine met ongeveer één liter water wordt gemengd. Bij een verhouding van 1 op 20 wordt dezelfde hoeveelheid met ongeveer twee liter water verdund.

Als bovengrens wordt 200 milliliter onverdunde urine per vierkante meter per jaar genoemd, meer gebruiken kan tot overbemesting leiden en ook rechtstreeks onverdunde urine rond de wortels gieten is geen goed idee. De hoge concentratie aan zouten en voedingsstoffen kan planten beschadigen.

Vooral planten die veel voedingsstoffen nodig hebben kunnen tijdens hun groeiperiode profiteren. Daarbij worden onder andere tomaten, aardappelen, pompoenen, paprika’s, selderij en rozen genoemd, ook citrusplanten en vijgen kunnen veel voedingsstoffen gebruiken.

Bij bladgroenten zoals sla en spinazie ligt het anders want deze gewassen kunnen relatief veel nitraat opslaan. Het gebruik van een stikstofrijke meststof zoals urine vraagt daar dus extra voorzichtigheid.

Het belangrijkste punt is het tijdstip, want de meest geschikte periode loopt grofweg van eind mei tot het begin van augustus. Vanaf juli kan de hoeveelheid al worden verminderd en begin augustus wordt geadviseerd om helemaal te stoppen.

Dat heeft te maken met de natuurlijke groeicyclus van planten, richting het einde van de zomer verandert hun behoefte aan voedingsstoffen. Een flinke hoeveelheid stikstof kan nieuwe groei stimuleren terwijl een plant zich eigenlijk moet voorbereiden op de koudere periode.

Op 8 augustus is dat aanbevolen tijdvenster dus al voorbij. Wie deze methode wil proberen kan voor veel tuinplanten beter wachten tot het volgende groeiseizoen.

Urine is bovendien geen nauwkeurig samengestelde plantenvoeding. De concentraties voedingsstoffen verschillen per persoon en kunnen onder meer samenhangen met voeding en vochtinname en ook de zuurgraad varieert.

Volgens het Duitse tuinmagazine Mein schöner Garten kan de pH-waarde uiteenlopen van ongeveer 4,5 tot bijna 8. Daardoor is het veel moeilijker om exact te bepalen hoeveel voedingsstoffen een plant krijgt dan bij een meststof waarvan de samenstelling bekend is.

Medicijngebruik extra aandachtspunt

Er is nog een belangrijk bezwaar, urine kan resten bevatten van stoffen die iemand heeft ingenomen. Het oorspronkelijke advies raadt gebruik daarom af wanneer iemand medicijnen gebruikt of rookt, MDR waarschuwt dat ongewenste stoffen uiteindelijk in de bodem terecht kunnen komen.

Ook de veelgehoorde bewering dat menselijke urine altijd steriel is klopt niet zonder meer. Daardoor is enige terughoudendheid verstandig, zeker bij groenten die later worden gegeten is een gecontroleerde meststof of goed gemaakte compost eenvoudiger en voorspelbaarder.

Urine kan dus voedingsstoffen leveren en kost vanzelfsprekend niets, toch is het geen wondermiddel voor de tuin. Verdunnen is noodzakelijk en de totale hoeveelheid moet beperkt blijven, daarnaast moet rekening worden gehouden met de plantensoort en mogelijke medicijnresten.

Wie begin augustus nog een extra stikstofgift wilde geven is voor veel planten eigenlijk al te laat. De gieter met ‘goudwater’ kan daarom voorlopig opgeborgen worden.