Plotselinge azijngeur is een waarschuwingssignaal voor alle tuiniers

Het is voor de meeste mensen met een tuin nogal verwarrend. Je loopt langs een oude boom en vangt plotseling een scherpe zure geur op die aan azijn doet denken, terwijl er in de wijde omtrek geen keuken of composthoop te bekennen valt.

En wie die lucht negeert maakt mogelijk een dure fout, want de bron ervan zit verstopt op een plek waar niemand kijkt. Ondertussen wordt er een ravage aangericht die pas jaren later zichtbaar wordt.

De veroorzaker leeft namelijk diep in het hout van de boom zelf. Het gaat om een diertje dat kan uitgroeien tot een indrukwekkende tien centimeter lengte en de dikte van een vinger bereikt.

Zo herken je hem

Het dier valt op door een donkerrode glanzende rug en een gelige onderzijde en volgens het tuinplatform Mein schöner Garten oogt het lijf alsof het gelakt is.

Giftig is ‘ie niet, maar wie hem oppakt moet oppassen want de kaken zijn krachtig genoeg om stevig te bijten. Het is een onzichtbaar gevaar in de stam dat gezonde bomen aanvalt.

Het gaat om de wilgenhoutrups. Als volwassen nachtvlinder krijgt vrijwel niemand ooit te zien. Zijn grijze gemarmerde vleugels vormen namelijk een perfecte camouflage tegen boomschors en bovendien vliegt hij alleen in het donker.

Juist daardoor blijft een aantasting zo lang onder de radar. De vrouwtjes leggen tot wel zevenhonderd eitjes in de spleten van verzwakte bomen waarna de jonge rupsen zich eerst gezamenlijk door de bast vreten en zich vervolgens ieder afzonderlijk terugtrekken in het binnenste van de stam.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Wat volgt is een verwoestingsproces dat twee tot vier jaar in beslag neemt. In die periode knaagt elke rups gangen van wel een meter lang en tot twee centimeter breed door het hout.

De boom verliest daardoor geleidelijk zijn stabiliteit en zijn vermogen om water en voedingsstoffen te transporteren.

Wie goed oplet ziet aan de buitenkant wel degelijk aanwijzingen. Grote ronde gaten in de schors horen daarbij net als fijne roodachtige boorspaanders die zich onderaan de stam verzamelen.

En dan is er dus die onmiskenbare azijnlucht die afkomstig is van oudere rupsen en tot ver rond de aangetaste boom waarneembaar kan zijn. Bij een zware aantasting valt er ’s nachts zelfs een knagend of raspend geluid uit de stam op te vangen.

Zo zien de gaten eruit (artikel gaat verder onder de video)

De gevolgen van te laat ingrijpen kunnen fors zijn. Naarmate het aantal vraatgangen toeneemt wordt het hout van binnen steeds holler waardoor takken bij wind of sneeuwlast veel sneller afbreken.

Nog een gevaar voor de boom

Er is dan meteen een tweede gevaar, want de gangen vormen een ideale toegangspoort voor houtafbrekende schimmels die de stam van binnenuit verder verzwakken.

In het ergste geval sterft de complete boom af. Vooral oudere en al verzwakte exemplaren lopen risico omdat de vlinder juist die bomen uitkiest om eitjes af te zetten. Behalve wilgen staan ook populieren, elzen, berken en zelfs fruitbomen op het menu.

Het advies aan tuinbezitters: snoei aangetaste takken tot diep in het gezonde hout, voer het snoeisel direct af en schakel bij twijfel een boomverzorger in.

Natuurlijke vijanden zoals spechten, kraaiachtigen en wespen helpen bovendien mee om de plaag binnen de perken te houden. Wie de azijngeur vroeg herkent kan zijn boom vaak nog redden.