EU wil dat Duitsland de grenscontroles beëindigt

EU-migratiecommissaris Magnus Brunner verklaarde tegenover het Duitse persbureau DPA dat het nu tijd is voor een stapsgewijze opening. Hij verwees daarbij naar de Europese asielhervorming en het feit dat het aantal illegale binnenkomsten sterk is gedaald.

De cijfers geven Brunner munitie, want volgens de Duitse Bundespolizei werden in juni circa 3.300 ongeoorloofde binnenkomsten in Duitsland geregistreerd, bijna 900 minder dan in mei en zo’n 2.300 minder dan in juni 2025.

De EU-grensbewakingsdienst Frontex registreerde in het eerste halfjaar van 2026 ongeveer een derde minder irreguliere grensoverschrijdingen aan de Europese buitengrenzen. Met 49.000 binnenkomsten betekent dat een daling van 37 procent ten opzichte van het eerste halfjaar van 2025.

Brunner onderbouwde zijn eis met het argument dat de EU-buitengrenzen beter worden beschermd en de aantallen illegale grensoverschrijdingen dramatisch zijn teruggelopen.

Duitse regering houdt voet bij stuk

De Europese asielhervorming is medio juni in werking getreden en moet onder meer via procedures aan de buitengrenzen snelle beslissingen en consequente uitzettingen mogelijk maken. De Duitse regering houdt echter voet bij stuk.

Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt en zijn Oostenrijkse ambtgenoot Gerhard Karner verklaarden bij een ontmoeting in Berlijn vast te houden aan de grenscontroles van hun landen. Dobrindt is tot nu toe niet afgeweken van de controles die momenteel tot september gelden.

De geschiedenis van de Duitse controles is inmiddels lang. In september 2015 voerde Duitsland stationaire controles aan de grens met Oostenrijk in.

In oktober 2023 werden ze uitgebreid naar de grenzen met Polen, Tsjechië en Zwitserland, een jaar later ook naar de grenzen met Denemarken, Frankrijk, België, Luxemburg en Nederland.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Sinds 16 september 2024 zijn er aan alle Duitse buitengrenzen weer controles. Ze werden ingevoerd door de vroegere bondsminister Nancy Faeser en door haar opvolger Dobrindt bij het aantreden van de zwart-rode bondsregering sterk uitgebouwd.

De controles zijn drie keer verlengd, het laatst tot medio september 2026. Juridisch staan de controles onder druk, want in het Schengengebied zijn grenscontroles in principe niet voorzien en vereisen ze altijd een notificatie bij de Europese Commissie.

De uitzonderingsregelingen moeten elke zes maanden opnieuw bij de EU worden aangevraagd. Duitse rechtbanken hebben in meerdere uitspraken controles en terugwijzingen aan de binnengrenzen als onrechtmatig aangemerkt.

Wirkunglos

Brunner ziet intussen wel positieve signalen, de commissaris verwelkomde dat lidstaten zich deels al in de goede richting bewegen. Zo zijn de controles aan de grens tussen Duitsland en Luxemburg op de snelweg bij Trier al afgeschaft.

Ook de gestopte grenscontroles tussen Oostenrijk en Slovenië noemde Brunner als voorbeeld en de kritiek op Dobrindt zwelt ondertussen aan. De voormalige voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz eist de opheffing van de Duitse grenscontroles en noemt ze wirkungslos.

Ook met het oog op de zomervakantie groeit de druk, de controles zorgen bij drukke grensovergangen voor files en vertragingen. Iets waar ook Nederlandse vakantiegangers die via Duitsland naar het zuiden rijden direct last van hebben.

Voor Nederlandse automobilisten blijven de gevolgen voorlopig merkbaar. Bij grensovergangen op de A3, A8 en A93 richting Oostenrijk en op de routes richting Denemarken moet extra reistijd worden ingecalculeerd zolang Berlijn de controles handhaaft.