Verwarmen met hout: Zo haalt u meer warmte uit uw houtkachel

Een knapperend vuur in de houtkachel belooft behaaglijke warmte. Hoeveel daarvan daadwerkelijk in de woonkamer terechtkomt, wordt al bepaald bij de keuze en de opslag van het brandhout.

Hoe geschikt hout is om mee te stoken, hangt af van de houtsoort, de mate waarin het is gedroogd en de manier waarop het wordt bewaard. Daarop wijst Eirik Nordhagen, deskundige op het gebied van brandhout bij het Noorse onderzoeksinstituut NIBIO.

Berkenhout laat zich volgens hem eenvoudig aansteken, brandt gelijkmatig en geeft veel warmte af. Ook in Duitsland wordt berk gewaardeerd als kachelhout, waarbij een Beierse instantie voor bosbouw de aangename geur en de blauwachtig glanzende vlam benadrukt.

Beuk, eik en es behoren tot het hardhout en hebben een hoge dichtheid. Bij een gelijk volume en een vergelijkbaar watergehalte leveren ze meer warmte dan bijvoorbeeld spar of den.

Veel hangt af van de houtsoort

Minder dicht hout is overigens geen slecht brandhout en ook het hout van de grauwe els is goed bruikbaar. Bij een gelijk watergehalte levert het per kilo ongeveer evenveel energie als berk, maar door de lagere dichtheid is er voor dezelfde hoeveelheid warmte meer ruimte nodig.

Voor de warmteopbrengst is bovendien doorslaggevend hoe droog het hout is. Bij vochtige blokken gaat een aanzienlijk deel van de energie op aan het verdampen van het water dat erin zit.

“Stoken met vochtig hout is een beetje alsof je jezelf warm probeert te houden in natte kleren,” zegt Nordhagen.

“Het lichaam verbruikt veel energie om warm te worden en een groot deel daarvan gaat verloren.”

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Daarnaast ontstaat bij het verbranden van vochtig hout meer rook en neemt het risico op roetafzetting in de schoorsteen toe. Nordhagen adviseert een watergehalte van minder dan twintig procent.

Als eenvoudige test noemt hij het tegen elkaar slaan van twee blokken, waarbij een heldere klank op droog hout wijst, een concrete vochtwaarde levert die test echter niet op. Wie zeker wil zijn, gebruikt een houtvochtmeter.

Kies daarvoor meerdere blokken van verschillende dikte uit de stapel en splijt ze vers. Meet vervolgens op meerdere plekken aan de vrijgekomen binnenzijde.

Een meting alleen aan de zaagvlakken aan de uiteinden kan misleidend zijn, aangezien het hout daar door drogen of weersinvloeden een andere vochtwaarde kan hebben dan binnenin.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Let bij het aflezen op een belangrijk detail, veel meters tonen de houtvochtigheid en niet het watergehalte. De houtvochtigheid wordt berekend ten opzichte van het droge houtgewicht.

Terwijl het watergehalte uitgaat van het totale gewicht inclusief water. Een watergehalte van twintig procent komt daardoor overeen met een houtvochtigheid van 25 procent.

Brandhout hoeft niet per se jarenlang te drogen. Onder gunstige omstandigheden kan een voorjaar en zomer volstaan, terwijl het bij ongunstige opslag een jaar of langer duurt.

Proeven in Beieren toonden aan dat in december gekapt hout na een warme zomer al in juli van het volgende jaar klaar was voor de kachel. Meet dus altijd, in plaats van alleen op de opslagduur af te gaan.

Ga niet alleen op de opslagduur af

Zaag vers hout zo snel mogelijk op de juiste lengte voor de kachel en splijt het daarna. Korte, gespleten blokken drogen sneller dan lange of ongespleten stukken.

De opslagplek moet zonnig, goed geventileerd en beschut tegen regen zijn. Vers hout hoort niet in een gesloten kelder of een slecht geventileerde garage.

Laat de stapel niet direct op de grond rusten, maar op dwarsliggers van minstens vijftien centimeter hoog en houd zo’n dertig centimeter afstand tot muren en andere stapels. Een dak of zeil beschermt het hout van boven, terwijl de zijkanten open moeten blijven voor de ventilatie.

In Nederland is goed droog stoken extra relevant, aangezien houtrook bijdraagt aan fijnstof in de buitenlucht. Bij ongunstige weersomstandigheden geeft het RIVM daarom een stookalert af, met het advies om de kachel tijdelijk niet aan te maken.