Nieuw doemdagvliegtuig: Hegseth verschijnt voor het eerst met Boeing E-4C

De Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth heeft zich laten fotograferen bij een testtoestel van de E-4C, het toekomstige vliegende commandocentrum van de Amerikaanse luchtmacht. Het programma moet in 2036 zijn afgerond.

Tijdens een bezoek aan Dayton, in de staat Ohio, poseerde Hegseth op 20 oktober naast een E-4C die voor de luchtmacht wordt ontwikkeld. Het luchtvaartvakblad FlightGlobal berichtte daar als eerste over.

Hegseth bezocht een vestiging van de fabrikant Sierra Nevada Corporation, waar vliegtests en ontwikkelwerk voor het programma plaatsvinden. De E-4C is een omgebouwde Boeing 747-8I, het toestel moet de E-4B vervangen, die is gebaseerd op de oudere 747-200 en al zo’n vijftig jaar in dienst is.

Vanuit deze toestellen zou in noodsituaties het Amerikaanse kernwapenarsenaal kunnen worden aangestuurd. Vanwege die taak kreeg de E-4B de bijnaam doemdagvliegtuig.

Omgebouwde Boeing 747

Hegseth noemde de toekomstige vloot in zijn toespraak een van de belangrijkste bezittingen van het land. In het uiterste crisisgeval garandeert die volgens hem dat de president een leidinggevend vermogen behoudt dat niet kan worden uitgeschakeld.

Sierra Nevada Corporation verwierf de opdracht ter waarde van omgerekend zo’n 11,5 miljard euro twee jaar geleden.

Het bedrijf uit Nevada was destijds de enige overgebleven bieder, nadat Boeing zich in december 2023 uit het programma had teruggetrokken. Het Pentagon was al in 2020 begonnen met de zoektocht naar een opvolger voor de E-4B.

Boeing en de luchtmacht konden het niet eens worden over de verdeling van de rechten op gegevens en over de contractvoorwaarden. Kennelijk wilde het concern niet opnieuw vastzitten aan een contract met een vaste prijs, waarbij de fabrikant kostenoverschrijdingen zelf moet dragen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De defensietak van Boeing leed met dat soort contracten eerder al zware verliezen bij programma’s als het tankvliegtuig KC-46A, het lesvliegtuig T-7 en het nieuwe presidentiële toestel VC-25B.

Na de gunning kocht Sierra Nevada vijf gebruikte 747-8’s van Korean Air voor de ombouw. De aanbesteding stond het gebruik van tweedehands verkeersvliegtuigen uitdrukkelijk toe.

Om veiligheidsredenen kwam alleen een toestel met vier motoren in aanmerking, terwijl buitenlandse types zoals de Airbus A380 als kansloos golden. Daarmee bleef in de praktijk alleen de 747-8 over, waarvan Boeing de productie begin 2023 na 155 exemplaren beëindigde.

Eveneens in 2024 gaf de luchtmacht motorfabrikant GE Aerospace de opdracht om de motoren van dit vliegtuigtype te reviseren en te verbeteren.

Het eerste toestel van de reeks maakte in 2025 een eerste testvlucht, alle toestellen moeten in 2036 zijn geleverd. Tot die tijd blijft de E-4B-vloot het enige platform van dit type bij de Amerikaanse luchtmacht.

De keuze voor de 747 is opvallend, aangezien het vliegtuig in de burgerluchtvaart steeds verder uit beeld verdwijnt.

Alleen toestellen met vier motoren

Luchtvaartmaatschappijen hebben de viermotorige jumbo grotendeels vervangen door zuinigere tweemotorige toestellen. Ook KLM nam in 2020 afscheid van de 747 voor passagiersvervoer, na een halve eeuw trouwe dienst.

Voor militaire toepassingen weegt dat argument minder zwaar. Een toestel met vier motoren biedt extra zekerheid wanneer een motor uitvalt, en beschikt over ruimte en draagvermogen voor zware communicatie- en beveiligingsapparatuur.

Juist voor een vliegtuig dat in de zwaarste crisissituaties langdurig in de lucht moet kunnen blijven, geeft dat de doorslag.

Het gebruik van tweedehands toestellen is bovendien een kostenbesparende keuze. Nieuwe exemplaren zijn niet meer verkrijgbaar, waardoor gebruikte toestellen de enige optie vormden.