Van tiny houses tot ski’s: Zweeds concern geeft oude windturbines creatieve nieuwe bestemming

Europa bouwt in hoog tempo nieuwe windturbines maar daarmee groeit ook een ander vraagstuk. Wat gebeurt er met de enorme installaties wanneer ze na tientallen jaren worden afgedankt?

Staal en koper en aluminium en beton zijn relatief eenvoudig opnieuw te gebruiken. Vooral de tientallen meters lange rotorbladen vormen echter een uitdaging.

Volgens brancheorganisatie WindEurope werd in Europa in de eerste helft van 2026 voor 8,8 gigawatt aan nieuwe windenergiecapaciteit geïnstalleerd. Dat was 30 procent meer dan een jaar eerder.

De hoeveelheid elektriciteit die deze capaciteit kan produceren komt volgens de organisatie overeen met ongeveer zeven miljoen Europese huishoudens. Tot 90 procent van de massa van een windturbine bestaat uit materialen die goed recyclebaar zijn, bij rotorbladen ligt dat ingewikkelder.

Tiny House uit windturbine

“Het scheiden van de composietmaterialen vereist gespecialiseerde processen die vaak met hoge temperaturen of andere methoden werken,” vertelt Eva Julius-Philipp van energiebedrijf Vattenfall aan Euronews Earth.

“In sommige gevallen beïnvloeden deze processen de kwaliteit en waarde van de teruggewonnen materialen waardoor recycling op grote schaal moeilijker wordt.”

Vattenfall besloot in 2021 dat afgedankte rotorbladen en gondelbehuizingen en neuskappen niet meer op stortplaatsen terecht mogen komen. Sindsdien onderzoekt het bedrijf alternatieve toepassingen.

Een opvallend voorbeeld is een voormalige gondelbehuizing van een Oostenrijkse windturbine. Samen met ontwerpstudio Superuse werd deze omgebouwd tot een Tiny House.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De constructie is tien meter lang, vier meter breed en drie meter hoog. Waar de behuizing vroeger de mechanische en elektrische onderdelen boven op een windturbine beschermde bevat hij nu een keuken en badkamer en woonruimte.

Ook werden een warmtepomp en zonnepanelen en een zonneboiler geplaatst. Het huis werd in 2024 tijdens de Dutch Design Week gepresenteerd, ook complete rotorbladen kunnen een nieuwe functie krijgen.

De 57 bladen die in 2023 werden afgedankt bij het Deense windpark Nørre Økse Sø zijn gebruikt voor de gevel van een parkeergarage in Lund. Andere ideeën variëren van constructies voor zonnepanelen tot ski’s.

“Projecten zoals het Tiny House en bouwprojecten op basis van rotorbladen en gerecyclede ski’s zijn nog geen oplossing op grote schaal.”

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Ze moeten ons echter helpen ervaring op te doen en nieuwe toepassingen te ontwikkelen en de markt voor circulaire oplossingen op gang te brengen,” zegt Julius-Philipp.

Rotorbladen kunnen ongeveer 50 tot 100 meter lang zijn en zijn ontworpen om circa 25 jaar zware weersomstandigheden te doorstaan. Daarvoor worden onder meer glasvezels en koolstofvezels en epoxyhars en balsahout en metalen gecombineerd, juist die verbinding maakt recycling ingewikkeld.

“Wanneer composietmaterialen niet met behoud van waarde kunnen worden gerecycled kunnen ze worden gebruikt voor energieterugwinning en voor meeverwerking in cementfabrieken,” zegt Julius-Philipp.

Vattenfall gebruikt onder meer mechanische recycling waarbij rotorbladen worden verwerkt tot composietvlokken of vulstoffen. Met pyrolyse kunnen daarnaast vezels en andere secundaire materialen worden teruggewonnen.

“Afgedankte rotorbladen komen niet in een gelijkmatige en goed voorspelbare stroom beschikbaar.”

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Dat maakt het moeilijker om recyclingoplossingen economisch op te schalen,” zegt Julius-Philipp.

De industrie probeert het probleem daarom al tijdens de productie aan te pakken, Siemens Gamesa heeft bijvoorbeeld RecyclableBlades ontwikkeld. Deze worden onder meer gebruikt bij het Nederlandse offshorewindpark Hollandse Kust Zuid van Vattenfall.

De gebruikte hars kan bij relatief lage temperaturen in een licht zure oplossing worden losgemaakt. Hierdoor kunnen materialen zoals glasvezel en koolstofvezel en kunststof en hout en metaal beter van elkaar worden gescheiden.

Nieuwe bladen ontworpen voor recycling

Vattenfall wil tegen 2030 volledige circulariteit voor deze composietmaterialen bereiken. Tegelijkertijd dringt WindEurope aan op Europese regels tegen het storten van rotorbladen.

Duitsland en Nederland en Oostenrijk en Finland kennen volgens de brancheorganisatie al nationale beperkingen.

“Nu hebben we een regelgevend kader nodig dat het mogelijk maakt circulaire waardeketens en secundaire grondstoffen op de markt te brengen en op te schalen,” zegt Julius-Philipp.

Die noodzaak wordt groter, de eerste generatie grote Europese windparken nadert namelijk het einde van zijn gebruiksduur. Daarmee zal ook het aantal enorme rotorbladen waarvoor een nieuwe bestemming moet worden gevonden de komende jaren sterk toenemen.