Te hard rijden in Zwitserland? Deze automobilist moest 200.000 euro betalen

Dat is geen uitzondering maar de bewuste opzet van een strafsysteem dat fundamenteel verschilt van wat de meeste Europeanen gewend zijn. De hoogte van een verkeersboete hangt namelijk niet alleen af van hoe hard je reed maar ook van hoeveel je verdient.

Het Zwitserse systeem werkt met zogenoemde dagboetes. Elk delict heeft een wettelijk vastgesteld aantal geldboetes dat als strafmaat geldt. Die dagboete is echter geen vast bedrag maar wordt berekend op basis van het inkomen en vermogen van de verdachte.

Wie veel verdient betaalt per dagboete meer dan iemand met een laag inkomen. Voor dezelfde overtreding op dezelfde weg kan de uiteindelijke boete voor twee verschillende automobilisten dus enorm uiteenlopen.

Straffen proportioneel houden

Het systeem is ontworpen om straffen proportioneel te houden in verhouding tot de financiële draagkracht van daders. In een land met vaste boetebedragen is een bekeuring van vijfhonderd euro voor een miljonair nauwelijks voelbaar, dezelfde som raakt iemand met een minimuminkomen hard.

Zwitserland heeft dat probleem structureel opgelost door de ernst van het gedrag los te koppelen van de hoogte van het bedrag en die twee afzonderlijk te berekenen.

Bij lichte overtredingen resulteert dit in bedragen die vergelijkbaar zijn met andere landen. Maar bij ernstige verkeersovertredingen stijgen de bedragen snel. Zeker wanneer er sprake is van wat in Zwitserland een Raserdelikt wordt genoemd, een racers delict.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Dat is de categorie voor de zwaarste vormen van snelheidsoverschrijding. Wie binnen de bebouwde kom meer dan 50 kilometer per uur te hard rijdt, buiten de bebouwde kom meer dan 60 kilometer per uur te snel gaat of op de snelweg 80 kilometer per uur of meer boven de limiet haalt valt in die strafrechtelijke categorie.

Dat zijn geen verkeersovertredingen meer maar misdrijven. De gevolgen gaan verder dan een geldboete. Gevangenisstraf, langdurige rijontzegging en in ernstige gevallen ook inbeslagname van het voertuig behoren tot de mogelijke sancties.

Een bekende zaak uit 2010 illustreert hoe hard het systeem kan uitpakken. Een bestuurder werd binnen de bebouwde kom geflitst terwijl hij met enorme overschrijding door een woonwijk reed.

Boete van €200.000

De rechter veroordeelde hem tot een geldboete van omgerekend circa 200.000 euro. Dat bedrag was niet arbitrair maar het gevolg van de combinatie van een extreme snelheidsoverschrijding in een zware categorie en de zeer gunstige financiële situatie van de dader.

In vergelijking met Nederland en de meeste andere Europese landen is het Zwitserse systeem aanzienlijk strenger en consequent. In Nederland gelden vaste boetebedragen die voor iedereen gelijk zijn ongeacht inkomen of vermogen.

Straf in Zwitserland minder voorspelbaar

De maximum boetes zijn in de meeste gevallen begrensd al kan bij ernstige delicten ook in Nederland een strafrechtelijke vervolging volgen. Het Zwitserse model heeft voor- en nadelen. Het is rechtvaardig in de zin dat het de financiële pijn voor alle categorieën daders vergelijkbaar probeert te houden. 

Het maakt de straf ook minder voorspelbaar voor de verdachte en de uitvoering vereist dat rechtbanken toegang hebben tot inkomensgegevens, wat privacy vragen oproept.

Voor automobilisten die door Zwitserland rijden is de boodschap duidelijk: houd je aan de snelheidslimieten want de gevolgen zijn er veel groter dan in de meeste landen om je heen.