Spookachtig natuurverschijnsel: Honderden roze reuzen aangespoeld aan de kust van de Oostzee

En plotseling lagen ze er bij honderden bewegingloos op het strand. Rozerode reuzen zorgden aan het strand van de Oostzee voor een ongewoon natuurschouwspel, een deskundige verklaart het fenomeen.

Het was een aanblik als uit een sciencefictionfilm. Wie deze dagen langs de stranden van de Oostzee in de Lübecker Bocht wandelde, kreeg een ongewoon schouwspel te zien.

Honderden kwallen lagen bewegingloos in het zand en in het ondiepe water. Hun roze tot roodachtig glanzende schermen stapelden zich dicht opeen, een beeld dat evenzeer fascinerend als spookachtig aandoet.

“Bij de dieren gaat het vermoedelijk om exemplaren van de haarkwal, in de volksmond vuurkwal genoemd,” legt Ina Stoltenberg van het GEOMAR Helmholtz-centrum voor oceaanonderzoek in Kiel uit tegenover kreiszeitung.de.

Kwallen zwemmen niet tegen stroom in

Anders dan de naam doet vermoeden dragen jongere en kleinere exemplaren vaak geen geelbruine, maar een roze tot roodachtige kleur, precies dat kleurenspel dat momenteel in de Lübecker Bocht te zien is.

De zeebewoners behoren in beginsel tot het vertrouwde beeld aan de Oostzee en maken evenzeer deel uit van het ecosysteem als zeegras, schelpen of incidentele algenbloei. Dat ze tijdelijk in groteren getale op de stranden belanden, heeft doorgaans meerdere oorzaken.

“Kwallen behoren tot het plankton, wat betekent dat ze niet actief tegen zeestromingen in kunnen zwemmen,” aldus Stoltenberg.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Aanlandige wind en een bijbehorende stroming duwen de drijvende dieren dan rechtstreeks naar de kust en de stranden,” legt de marien bioloog uit.

Daarbij gaat het doorgaans om een lokale gebeurtenis.

“Er kunnen op het ene strand duizenden kwallen opduiken, terwijl er op het naburige strand geen enkele te zien is.”

Zo gebeurde het begin deze week in de Lübecker Bocht bij Großenbrode, vlak voor Fehmarn in Sleeswijk-Holstein. Naast wind en stroming speelt echter ook hun levenscyclus een rol, die met de zomer ten einde loopt.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Van de herfst tot januari of februari zijn dergelijke gebeurtenissen daarom vaker te zien.”

Het fenomeen laat zich dus nog wat langer gerust bewonderen en fotograferen, al zouden de roze gasten op het strand liever van een afstand moeten worden bekeken dan aangeraakt.

“Het netelgif kan ook na de dood van de dieren nog enige tijd werkzaam blijven,” waarschuwt Stoltenberg.

Voor strandbezoekers is die waarschuwing belangrijk want zelfs een aangespoelde, levenloze kwal kan bij aanraking nog een pijnlijke en brandende reactie op de huid veroorzaken. Vooral kinderen die geneigd zijn de kleurrijke dieren op te pakken, verdienen daarbij extra aandacht.

Na beet afspoelen met zeewater

Wie toch in aanraking komt met het netelgif, doet er verstandig aan de huid te spoelen met zeewater in plaats van met zoet water, aangezien zoet water de resterende netelcellen juist kan activeren.

Het voorzichtig verwijderen van achtergebleven tentakelresten, bij voorkeur zonder de handen te gebruiken, beperkt de klachten verder. Bij hevige pijn, uitgebreide reacties of benauwdheid is medische hulp aangewezen.

Ook aan de Nederlandse kust komen kwallen regelmatig voor, al gaat het hier vaker om de ongevaarlijke oorkwal. De haarkwal kan wel netelen en spoelt vooral in het late seizoen aan, wanneer de dieren aan het einde van hun levenscyclus komen en de wind ze richting het strand duwt.

Het verschijnsel is dan ook geen teken dat er iets mis is met de zee. Integendeel, het hoort bij het natuurlijke ritme van de kustwateren waarin wind, stroming en de levenscyclus van de dieren samenkomen tot een schouwspel dat elk najaar terugkeert.