Saab op weg naar megadeal: NAVO wil Zweeds spionagevliegtuig als nieuwe standaard

Dat meldt persbureau Reuters op basis van vier ingewijden, de beslissing zou worden aangekondigd tijdens de NAVO-top in het Turkse Ankara op 7 en 8 juli. Zowel de NAVO als Saab hebben geweigerd de berichtgeving te bevestigen of te ontkrachten.

Het nieuws zorgde voor een flinke koersstijging van Saab op de Stockholmse beurs, het aandeel sloot op de dag van de berichtgeving 8,6 procent hoger. Dat is een aanzienlijke beweging voor een defensiebedrijf en weerspiegelt de omvang van het potentiële contract.

De huidige AWACS-vliegtuigen van de NAVO zijn al sinds 1982 in gebruik. Het gaat om 14 toestellen gestationeerd op de luchtmachtbasis Geilenkirchen in Duitsland die door de jaren heen zijn ingezet voor talloze NAVO-surveillancemissies.

Na meer dan vier decennia dienst is vervanging technisch en strategisch noodzakelijk. De Global Eye concurreert met de Boeing E-7 Wedgetail een surveillancevliegtuig gebaseerd op het commerciële passagiersvliegtuig 737. 

Global Eye concurreert met Boeing E-7

De NAVO had eerder plannen gemaakt om zes Wedgetail-toestellen aan te schaffen maar die plannen werden vorig jaar geschrapt nadat de belangrijkste klant van de Wedgetail het Amerikaanse Pentagon zijn bestelling van 26 toestellen annuleerde.

Het Pentagon besloot in plaats daarvan meer te vertrouwen op satellietsystemen voor luchttoezicht. Het politieke landschap rondom de Wedgetail verschoof echter opnieuw.

In mei dit jaar deelde de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth een congrescommissie mee dat het Pentagon aandringt op herplaatsing van het vliegtuig in de begroting.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Die omwenteling laat zien hoe gevoelig de keuze voor de NAVO is en hoe Saab er tegelijkertijd van kan profiteren als de alliantie kiest voor een Europees alternatief.

De Global Eye is gebaseerd op het platform van de Canadese vliegtuigbouwer Bombardier model Global 6500. Het systeem combineert lucht-grond-zee-surveillance met commando- en controlemogelijkheden.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Naast de mogelijke NAVO-bestelling heeft Saab de afgelopen jaren meerdere orders voor het systeem binnengehaald. De Verenigde Arabische Emiraten zijn al klant. Het Zweedse luchtmacht heeft drie toestellen besteld waarvan er één al is geleverd.

Canada is in onderhandeling over de aankoop van circa zes exemplaren en heeft daarmee een bestaand Amerikaans aanbod terzijde geschoven. Frankrijk tekende een intentieverklaring voor twee toestellen met een optie op nog twee extra.

Als de NAVO daadwerkelijk kiest voor de Global Eye zou dat de grootste klapper zijn die Saab als defensiebedrijf maakt in jaren.

Zweden trad pas in 2024 toe tot de NAVO

Een NAVO-contract voor de vervanging van de complete AWACS-vloot zou het bedrijf niet alleen financieel versterken, maar ook de internationale geloofwaardigheid van het systeem bevestigen op een manier die toekomstige verkopen buiten de alliantie aanjaagt.

Voor Europa heeft de keuze ook een bredere strategische dimensie. In een periode waarin NAVO-lidstaten zwaar inzetten op Europese defensie-autonomie en minder afhankelijkheid van Amerikaans materieel past de keuze voor een Zweeds surveillancesysteem in die richting.

Zweden trad pas in 2024 toe tot de NAVO na decennialange neutraliteit wat de politieke symboliek van een grote NAVO-opdracht aan Saab extra betekenis geeft.

De officiële aankondiging wordt verwacht tijdens de top in Ankara. Tot die tijd blijft alles bij geruchten en bronnen maar de koersreactie op de aandelenmarkt suggereert dat beleggers de berichtgeving van Reuters serieus nemen.