Oud rijbewijs wordt ongeldig: miljoenen automobilisten moeten in actie komen

Een oude roze kaart in de portemonnee kan in sommige Europese landen de komende jaren voor flink wat problemen zorgen.

Miljoenen automobilisten moeten hun oude rijbewijs op tijd vervangen en wie daarmee te lang wacht kan te maken krijgen met langere wachttijden en mogelijk hogere kosten.

De Europese deadline van 19 januari 2033 lijkt nog ver weg, maar in verschillende landen wordt nu al rekening gehouden met een grote toestroom van automobilisten.

Voor Nederlandse automobilisten ligt dat verhaal gelukkig anders. Wie hier al jarenlang met een rijbewijs rondrijdt hoeft niet ineens naar het gemeentehuis om een oud papieren exemplaar om te wisselen, omdat Nederland die stap al veel eerder heeft gezet en de oude rijbewijzen inmiddels allemaal hun geldigheid hebben verloren.

Ons land nam op 1 oktober 2006 afscheid van het bekende papieren rijbewijs en stapte over op het rijbewijs in creditcardformaat.

Omdat een Nederlands rijbewijs maximaal tien jaar geldig is, zijn de laatste papieren exemplaren inmiddels al lang verlopen en vervangen door het moderne pasje dat automobilisten tegenwoordig bij zich dragen.

De Europese deadline van 19 januari 2033 heeft daarom voor Nederlandse bestuurders veel minder directe gevolgen dan bijvoorbeeld voor automobilisten in Oostenrijk en België.

Daar zijn nog miljoenen oude rijbewijzen in omloop en moeten bestuurders de komende jaren alsnog in actie komen om hun documenten op tijd te vervangen.

Toch betekent dit niet dat Nederlandse automobilisten de komende jaren niets zullen merken van de nieuwe Europese regels. Eind 2025 werd namelijk een nieuwe Europese rijbewijsrichtlijn goedgekeurd die verschillende veranderingen met zich meebrengt voor mensen die binnenkort hun rijbewijs willen halen, maar ook voor bestuurders die al jarenlang achter het stuur zitten.

Miljoenen rijbewijzen moeten worden vervangen

Hoe groot de operatie in sommige Europese landen is, wordt vooral duidelijk in Oostenrijk. Daar zijn momenteel ongeveer 7,5 miljoen rijbewijzen uitgegeven en naar schatting 2,5 miljoen daarvan bestaan nog altijd uit het oude papieren model.

Daar komt nog een flinke groep bij, want ook oudere rijbewijzen in kaartvorm die vóór 19 januari 2013 zijn afgegeven vallen onder de Europese omwisselplicht. Daardoor moet uiteindelijk ongeveer een derde van alle Oostenrijkse rijbewijzen worden vervangen voordat de Europese deadline is verstreken.

De gevolgen daarvan zijn nu al merkbaar bij de instanties die de nieuwe documenten uitgeven.

In de Oostenrijkse deelstaat Karinthië moeten automobilisten momenteel twee tot drie weken wachten op een afspraak en de verwachting is dat die wachttijd verder kan oplopen wanneer steeds meer mensen besluiten hun rijbewijs alsnog te vervangen.

Wachten kan duurder uitpakken

De Oostenrijkse autoriteiten adviseren automobilisten daarom om niet te wachten tot de laatste maanden voor de deadline.

Wie allemaal tegelijk in actie komt kan niet alleen moeite hebben om op tijd een afspraak te bemachtigen, maar kan volgens de autoriteiten ook geconfronteerd worden met hogere kosten voor het aanvragen van een nieuw document.

Martina Zimmermann van de politie in Karinthië wijst erop dat een duplicaat momenteel 73 euro kost. Volgens haar is er weinig reden om ervan uit te gaan dat dit bedrag in de toekomst lager wordt. De verwachting is juist dat de tarieven de komende jaren kunnen stijgen.

Voor Nederlandse automobilisten is er vanwege de Europese deadline van 2033 voorlopig dus geen reden om massaal naar het gemeentehuis te gaan. Het oude papieren Nederlandse rijbewijs is hier immers al lang verdwenen.

De belangrijkste veranderingen voor Nederlandse bestuurders zullen de komende jaren vooral voortkomen uit de nieuwe Europese rijbewijsregels die geleidelijk worden ingevoerd.

Bij het districtsbestuur van Klagenfurt-Land rekent afdelingshoofd Thomas Urschitz eveneens op extra werk, al ziet hij oplossingen.

“Natuurlijk wachten de meeste mensen liever aan het einde, dat is logisch en begrijpelijk. Maar als er voldoende personeel is, kan deze toestroom worden opgevangen,” aldus Urschitz. Bezuinigingen bij de overheid zitten die tijdelijke personeelsuitbreiding volgens hem voorlopig in de weg.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Nederlander krijgt rijbewijs op de telefoon

Voor ons land is vooral de vernieuwde Europese rijbewijsrichtlijn interessant, die het Europees Parlement op 21 oktober 2025 goedkeurde. Uiterlijk eind 2030 moet elke lidstaat een digitaal rijbewijs aanbieden dat bestuurders op hun smartphone kunnen tonen, veilig opgeslagen in de Europese identiteitswallet die alle EU-landen verplicht gaan aanbieden.

De RDW werkt al volop aan die digitale variant en testte begin 2025 in Utrecht samen met andere Europese landen of de systemen goed met elkaar samenwerken.

Tijdens die testdagen deelden deelnemers rijbewijsgegevens via elkaars software, wat volgens de dienst grotendeels soepel verliep. Wie liever een pasje in de portemonnee houdt, behoudt dat recht gewoon, want het fysieke rijbewijs blijft naast de digitale versie bestaan en moet binnen drie weken geleverd kunnen worden.

Daarnaast wordt het aanvragen een stuk eenvoudiger. Na een geslaagde proef besloot het kabinet dat Nederlanders hun rijbewijs digitaal kunnen verlengen, vervangen en uitbreiden, zonder verplicht bezoek aan het gemeentehuis.

Die werkwijze wordt per 1 januari 2027 wettelijk verankerd, alleen de allereerste aanvraag vereist dan nog een fysieke afspraak. Verder introduceert Europa een proeftijd van minimaal twee jaar voor beginnende bestuurders en mag er met een gewoon B-rijbewijs straks een elektrische bestelbus tot 4250 kg worden bestuurd.