Onderzoekers willen een vierde kleur aan verkeerslichten toevoegen

Verkeerslichten krijgen er mogelijk een vierde kleur bij. Amerikaanse onderzoekers pleiten namelijk voor de introductie van een wit licht, dat samen met het bestaande rood, oranje en groen een nieuw tijdperk in verkeersmanagement moet inluiden.

Het initiatief komt van wetenschappers van de North Carolina State University. Zij stellen dat zelfrijdende auto’s in de toekomst een sleutelrol kunnen spelen bij het reguleren van verkeersdoorstroming op kruispunten, maar dat de huidige infrastructuur daar niet op is ingericht.

De kern van het concept is relatief eenvoudig. Zodra er voldoende autonome voertuigen bij een kruispunt wachten, licht een wit signaal op, wat het teken is voor menselijke bestuurders om simpelweg de voertuigen voor hen te volgen.

Zelfrijdende auto’s communiceren in dat scenario onderling over snelheid en rijrichting en bepalen gezamenlijk het optimale moment om door te rijden, zonder menselijke tussenkomst en zonder onnodig stilstaan bij kruispunten.

Wat is de ‘white phase’?

De onderzoekers noemen dit concept de ‘white phase’. In deze fase vormen autonome voertuigen een collectief systeem, waarbij elk voertuig informatie deelt met de omgeving om de doorstroom over het kruispunt zo efficiënt mogelijk te maken. 

Bestuurders van gewone auto’s hoeven in dat scenario alleen het ritme van de zelfrijdende colonne te volgen, zonder zelf actief beslissingen in het verkeer te nemen. Het systeem verlaagt daarmee de cognitieve belasting voor menselijke bestuurders aanzienlijk.

De resultaten uit computersimulaties zijn opvallend positief. De wachttijd bij stoplichten zou met wel 94 procent kunnen afnemen, terwijl de totale verkeersdoorstroming met bijna 99 procent verbetert. Dat zou in de praktijk betekenen: kortere files, minder brandstofverbruik en een lagere CO2-uitstoot in stedelijke gebieden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Wanneer wordt het nieuwe stoplicht verwacht?

Ondanks de veelbelovende cijfers is een praktische invoering van het witte stoplicht voorlopig niet aan de orde. Volledig autonome voertuigen zijn in de meeste landen, waaronder Nederland, nog niet toegestaan op de openbare weg. Bovendien is driekwart van de huidige verkeersinfrastructuur niet geschikt voor dit soort communicatiesystemen en zou eerst ingrijpend moeten worden aangepast of vervangen.

Naast infrastructurele uitdagingen spelen ook juridische en ethische vraagstukken een rol. Hoe verdeel je verantwoordelijkheid wanneer een algoritme bepaalt wanneer auto’s rijden, en wie is er aansprakelijk bij een ongeluk in een ‘white phase’? Die vragen zijn nog lang niet beantwoord door beleidsmakers of rechters.

De ontwikkeling sluit aan bij bredere trends in de automobielsector. Fabrikanten als Tesla, Waymo en Mercedes-Benz werken al jaren aan systemen waarbij voertuigen onderling en met infrastructuur communiceren, ook wel Vehicle-to-Everything-technologie of V2X genoemd.

Het idee van de North Carolina-onderzoekers bouwt op die fundamenten verder, maar vraagt om samenwerking tussen overheden, autofabrikanten en stadsplanners die op dit moment nog niet bestaat.

De komende jaren zullen cruciaal zijn voor de adoptie van autonoom rijden. Europa werkt aan wetgeving rondom zelfrijdende voertuigen, en ook in Nederland loopt een aantal pilots met autonome bussen en shuttles op afgesloten trajecten.

Toch geeft het onderzoek een concreet beeld van hoe stedelijk verkeer er over twintig jaar uit zou kunnen zien, namelijk een netwerk van voertuigen die onderling overleggen, wachttijden minimaliseren en ongelukken door menselijke fouten zoveel mogelijk uitsluiten.