Na zonsverduistering: Veel mensen klagen over oogpijn of gezichtsstoornissen

In de nacht na de zonsverduistering begonnen patiënten met pijn aan hun ogen zich bij ziekenhuizen te melden. In de loop van de uren nam het aantal meldingen toe en verschillende klinieken registreerden samen tientallen mensen met oogklachten.

Vooral de Duitse ziekenhuizen kregen te maken met een opvallende toestroom. Bij klinieken in Berlijn, Mannheim, Stuttgart en Freiburg meldden zich patiënten met pijn aan hun ogen na het spectaculaire natuurverschijnsel.

In Nederland verliep de avond een stuk rustiger, hoewel de maan bijna 90 procent van de zon bedekte. Op de meeste plaatsen bleef het aantal telefoontjes beperkt en van een grote toestroom was nergens sprake.

In Het Oogziekenhuis in Rotterdam werden donderdag drie patiënten behandeld voor schade aan het centrale deel van het netvlies. Daarnaast ontving het ziekenhuis zeven telefoontjes van bezorgde patiënten en huisartsen. Dat waren aanzienlijk minder meldingen dan waar de telefooncentrale van het ziekenhuis zich op had voorbereid.

De drie patiënten hadden na de zonsverduistering echter wel een duidelijk symptoom.

»Na afloop zagen ze een vlek in het midden van hun gezichtsveld,« vertelt oogarts Ike Schouten van Het Oogziekenhuis in Rotterdam.

Hoe ernstig de gevolgen uiteindelijk zijn, staat nog niet vast. Volgens de oogarts hoeft de schade namelijk niet blijvend te zijn.

Vijf meldingen in Utrecht

Bellers klaagden vooral over branderige of pijnlijke ogen en over het gevoel dat er iets in hun oog zat. Zulke klachten trekken doorgaans binnen een tot drie dagen vanzelf weg. Bij het St. Antonius Ziekenhuis en het Diakonessenhuis in Utrecht meldden zich samen vijf mensen, van wie er drie meteen bij de oogarts moesten langskomen.

Twee van hen zien niet meer scherp in het midden van hun gezichtsveld. “Vier mensen is in die zin redelijk beperkt in een grote stad als Utrecht,” aldus een woordvoerder van het St. Antonius Ziekenhuis. Het UMC Utrecht en het Meander Medisch Centrum kregen donderdag helemaal geen telefoontjes, al sluiten beide ziekenhuizen latere meldingen niet uit.

Veel mensen stappen namelijk eerst naar hun huisarts, waardoor ze op zijn vroegst pas volgende week bij een oogarts terechtkomen. In Noord-Holland viel de toeloop eveneens mee.

Het Noordwest Ziekenhuis in Alkmaar noteerde een enkel telefoontje en het OLVG in Amsterdam kreeg meerdere vragen van patiënten en huisartsen binnen.

“We worden nog niet platgebeld,” aldus een woordvoerder van het Alkmaarse ziekenhuis.

Vooraf waren juist veel meer meldingen verwacht in de nacht van woensdag op donderdag.

Landelijke cijfers volgen op 20 augustus

Oogartsen wijten het lage aantal meldingen aan de vele waarschuwingen vooraf. Kranten, omroepen en het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap hamerden wekenlang op het gebruik van een goedgekeurde eclipsbril met de norm ISO 12312-2.

“Ik denk dat het komt doordat er heel veel aandacht is geweest voor veilig kijken,” aldus Schouten.

Duitse oogartsen zagen juist relatief veel mensen die zich wel hadden beschermd, maar dat met ongeschikte middelen deden zoals een gewone zonnebril of een te lichte lasbril.

De beroepsvereniging houdt deze week een uitvraag onder alle oogartsen in het land en publiceert die uitkomsten op 20 augustus. Vooraf hielden de oogartsen rekening met 18 tot 20 Nederlanders met echt oogletsel. Die schatting stoelt op Brits onderzoek na de eclips van 1999, toen duizenden bezorgde Britten belden en uiteindelijk 70 mensen met serieuze klachten in het ziekenhuis belandden.

Dat beeld kan de komende dagen nog verschuiven, want schade aan het netvlies geeft geen enkel waarschuwingssignaal. Klachten openbaren zich meestal pas enkele uren later, vaak in de vorm van een vlek midden in het beeld of van kromme lijnen.

Wie zulke verschijnselen opmerkt belt het beste de huisarts, die zo nodig doorverwijst naar een oogarts in de regio. Kinderen lopen extra risico doordat hun heldere ooglens het felle licht nauwelijks filtert. Een behandeling die deze schade herstelt bestaat namelijk niet, al bleek uit het Britse onderzoek dat vier op de vijf getroffenen na een half jaar geen klachten meer hadden.