Je kunt je rijbewijs kwijtraken zonder te rijden

Een kleine omwenteling op het gebied van verkeersveiligheid is in Frankrijk zo goed als onopgemerkt gebleven. Sinds de inwerkingtreding van een nieuwe wet, gericht op onmiddellijke reacties op verschijnselen die de openbare orde en de rust van burgers verstoren, heeft de prefect de mogelijkheid om het rijbewijs van iemand die niet rijdt tijdelijk te schorsen.

Dat ongebruikelijke scenario geldt in een specifieke situatie, namelijk wanneer iemand bij herhaling wordt bekeurd voor het onrechtmatig gebruik van verdovende middelen en dat dus ook wanneer diegene niet achter het stuur zat.

Het gaat om een nieuwigheid die het handelingsbereik van de prefect aanzienlijk verruimt, temeer omdat de schorsing niet automatisch volgt. De betreffende hoge ambtenaar kan de zaak dus evengoed zonder gevolg laten.

Wel geldt dat een bestuursrechtelijke schorsing op die grondslag niet langer dan zes maanden mag duren en dat die onderworpen blijft aan toetsing door de bestuursrechter, met name wanneer het rijbewijs voorwaardelijk is voor het uitoefenen van een beroep.

Mag rijbewijs worden ingezet voor sancties?

Het blijft nu afwachten hoe de prefecten deze nieuwe bevoegdheid in de praktijk zullen opvatten en toepassen. De maatregel roept een principiële vraag op die ook buiten Frankrijk relevant is of het rijbewijs mag worden ingezet als sanctiemiddel voor gedrag dat losstaat van het verkeer.

Voorstanders wijzen erop dat het gebruik van verdovende middelen en deelname aan het verkeer zich in de praktijk lastig laten scheiden. Wie herhaaldelijk middelen gebruikt, vormt volgens die redenering een potentieel risico zodra diegene achter het stuur kruipt, ook wanneer dat op het moment van de overtreding niet het geval was.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Critici betogen daarentegen dat een rijbewijs geen algemeen strafinstrument zou moeten zijn. Het intrekken ervan raakt mensen namelijk hard, vooral in landelijke gebieden waar het openbaar vervoer beperkt is en het rijbewijs een voorwaarde vormt om werk te bereiken of te behouden.

Precies die overweging verklaart waarom de Franse wet in toetsing door de bestuursrechter voorziet wanneer iemands beroep van het rijbewijs afhangt. Daarmee wordt een tegenwicht gecreëerd tegen een maatregel die anders onevenredig zou kunnen uitpakken.

CBR mag onderzoek instellen

In Nederland ligt de situatie anders. Het rijbewijs kan hier worden ingevorderd of ongeldig verklaard, maar dat gebeurt in beginsel op gronden die aan de rijgeschiktheid of aan verkeersgedrag zijn verbonden.

Zo kan het CBR een onderzoek naar de rijgeschiktheid opleggen wanneer er aanwijzingen bestaan voor middelengebruik, bijvoorbeeld na een aanhouding waarbij drugs werden aangetroffen of na een melding vanuit de politie. Blijkt uit dat onderzoek dat iemand niet geschikt is om te rijden, dan volgt ongeldigverklaring van het rijbewijs.

Het verschil met de Franse aanpak zit in de grondslag. Waar de Franse prefect het rijbewijs kan schorsen als reactie op het gedrag zelf, verloopt het in Nederland via een medische en gedragsmatige beoordeling van de vraag of iemand veilig aan het verkeer kan deelnemen.

Voor Nederlandse automobilisten die in Frankrijk verblijven of daar werken, blijft het niettemin raadzaam de ontwikkeling te volgen. Hoewel de maatregel primair op Franse rijbewijzen ziet, kan een buitenlandse veroordeling of bestuurlijke maatregel in sommige gevallen gevolgen hebben voor het rijbewijs in eigen land.