Groene verkeersborden komen eraan: dit betekenen ze echt

Op de Europese wegen duikt een nieuw type verkeersbord op dat veel automobilisten twee keer doet kijken. Het ronde bord met een groene rand lijkt sterk op de bekende snelheidsborden, maar de boodschap is heel anders.

In plaats van een verplichte maximumsnelheid op te leggen, geeft het bord slechts het advies om langzamer te rijden. Het gaat dus niet om een wettelijke snelheidslimiet, maar om een aanbeveling om de snelheid aan te passen aan de omstandigheden.

Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Spanje hebben dit systeem al ingevoerd. Italië kent de groene borden officieel nog niet, maar een mogelijke invoering wordt er inmiddels wel serieus besproken.

Het verschil met de traditionele snelheidsborden is essentieel. Een bord met een rode rand geeft een wettelijke maximumsnelheid aan. Wie die overschrijdt, riskeert een boete. Een bord met een groene rand heeft daarentegen geen juridische status en dient uitsluitend als een advies aan bestuurders.

Het bord vraagt bestuurders bewust te vertragen

Het geeft een aanbevolen snelheid op basis van technische analyses van de verkeerssituatie ter plekke. Wie die aanbeveling negeert en harder rijdt wordt niet beboet zolang de wettelijke limiet niet wordt overschreden.

Dat klinkt vrijblijvend maar het heeft een duidelijk doel. Bij een school kan een groen bord een rijsnelheid van 20 kilometer per uur aanbevelen terwijl de wettelijke limiet op 50 kilometer per uur staat.

Het bord vraagt bestuurders bewust te vertragen in een kwetsbare omgeving zonder hen te bestraffen. De gedachte is dat verantwoordelijkheidsbesef effectiever kan zijn dan handhaving alleen.

Ervaringen tot nu toe positief

De toepassingen zijn divers. Voetgangersoversteken in drukke winkelstraten bochten met beperkt zicht tijdelijke wegwerkzaamheden en gebieden met veel fietsers of scholieren zijn plekken waar zo’n advies meerwaarde heeft. Het groene bord versterkt de aandacht op het juiste moment in plaats van een abstracte regel op te leggen.

In landen waar het systeem al wordt toegepast zijn de ervaringen overwegend positief. Bestuurders herkennen de groene rand als een ander soort signaal dan ze gewend zijn en dat is precies de bedoeling. Het element van verrassing maakt dat mensen even opletten.

Zolang het bord spaarzaam en op de juiste locatie wordt ingezet werkt dat aandachtversterkend effect. Als het te pas en te onpas wordt gebruikt dreigt hetzelfde lot als zoveel andere verkeersborden: gewenning en negering.

Groene rand best als onderdeel van een bredere inrichting

Critici wijzen op dat risico. Een aanbevolen bord zonder bijbehorende maatregelen zoals drempels, verhoogde oversteekplaatsen of betere verlichting kan zijn boodschap snel verliezen.

De groene rand werkt namelijk het best als onderdeel van een bredere inrichting van de omgeving die de bestuurder ook fysiek aanzet tot lagere snelheden. Een bord alleen is onvoldoende.

Voor Nederland ligt het anders dan vaak wordt gedacht. Een officieel erkende adviessnelheid bestaat hier namelijk al sinds jaar en dag, alleen in een andere vorm: het blauwe vierkante bord A4 met een wit getal, eventueel gevolgd door bord A5 dat het einde van het advies aangeeft.

Wegbeheerders mogen dat bord echter niet zomaar overal neerzetten. Het is bedoeld voor plekken waar een bestuurder niet goed kan inschatten dat hij flink moet afremmen, zoals een onverwacht scherpe bocht of een gevaarlijk kruispunt, en het advies moet minstens 20 km/h onder de geldende limiet liggen.

Zones voor borden met snelheden rondom scholen

Wel zijn er zones waar borden met aanbevolen snelheden worden geplaatst rondom scholen bij wijze van campagne, maar die hebben geen formele status in het Reglement verkeersregels en verkeerstekens.

Of het groene bord zijn weg naar de Nederlandse weg vindt hangt af van politieke wil onderzoek naar effectiviteit en de bereidheid van wegbeheerders om te experimenteren.

De internationale ervaringen zijn hoopgevend genoeg om serieus te verkennen. De sleutel ligt niet in de kleur van het bord maar in de combinatie met een doordachte omgeving die bestuurders begeleidt naar veiliger rijgedrag.

Uiteindelijk is het doel minder ongelukken met kwetsbare verkeersdeelnemers. Als een groen randje daartoe bijdraagt is de investering de moeite waard.