EU-land mag de benzinebelasting verlagen tot onder het minimumniveau van de unie

De Zweedse regering in Stockholm heeft bevestigd dat de goedkeuring vanuit Brussel is ontvangen en dat dit op recordtijd is gebeurd. Financiënminister Elisabeth Svantesson sprak van een belangrijke overwinning voor Zweedse automobilisten.

“Het is op recordtijd gegaan en betekent dat we bij de planning voor de toekomst van de Zweedse economie een instrument hebben dat we kunnen inzetten als dat nodig is,” aldus Svantesson in gesprek met de Zweedse publieke omroep SVT.

Zweden had in maart dit jaar een verzoek ingediend bij de EU om de brandstofaccijns tijdelijk te mogen verlagen tot onder het Europese minimumniveau.

Het land reed al op dat minimumniveau en vroeg toestemming om daar nog verder onder te gaan. Een vergelijkbaar verzoek eerder was pas na vijf maanden goedgekeurd. Ditmaal ging het aanzienlijk sneller.

Maatregel spaar tientallen euro’s uit

De huidige verlaging die al van kracht is loopt van 1 mei tot en met 30 september 2026 en vertegenwoordigt omgerekend ongeveer 35 eurocent per liter. Die maatregel wordt geschat op een derving van ruim 100 miljoen euro voor de Zweedse staatskas.

De nieuw goedgekeurde verlaging gaat nog een stap verder en kan de literprijs van zowel benzine als diesel met omgerekend ongeveer 45 eurocent doen dalen. Gemiddeld kunnen Zweedse automobilisten daarmee in de geldigheidsduur van de maatregel zo’n 20 euro besparen.

De exacte ingangsdatum van de nieuwe goedkeuring is nog niet bekendgemaakt maar Svantesson benadrukte dat ook deze verlaging tijdelijk van aard zal zijn.

“Het zal tijdgebonden zijn,” zei ze.

De Zweedse stap staat in schril contrast met de situatie in Nederland en Denemarken. In Denemarken wees een meerderheid van 92 zetels in het parlement onlangs een voorstel van de Deense Volkspartij af om de brandstofaccijns te verlagen naar het Europese minimum op het Zweedse model.

De Deense politiek staat daarmee opvallend alleen. Naast Zweden hebben ook Duitsland en Noorwegen hun brandstofaccijnzen de afgelopen periode verlaagd.

In Nederland geldt een vergelijkbaar patroon. De brandstofprijzen liggen hier structureel hoger dan in omringende landen wat voor grensregio’s al jaren een punt van discussie is.

Belgische en Duitse tankstations trekken Nederlandse automobilisten die bereid zijn de grens over te rijden voor goedkopere brandstof. Een gerichte verlaging van de accijns is ook hier politiek geen gemakkelijk onderwerp ondanks de druk die hogere energieprijzen op huishoudens leggen.

De Europese context speelt daarin een rol. De EU stelt minimumniveaus voor brandstofaccijns om oneerlijke concurrentie tussen lidstaten te voorkomen. Een verlaging tot onder dat minimum vereist namelijk expliciet toestemming van Brussel wat het proces ingewikkeld en tijdrovend maakt.

Dat Zweden die toestemming nu relatief snel heeft gekregen geeft aan dat de EU onder de huidige omstandigheden bereid is flexibeler op te treden. Of andere landen waaronder Nederland en Denemarken een vergelijkbaar verzoek zullen indienen is onbekend.

De politieke wil lijkt vooralsnog te ontbreken al neemt de druk vanuit de samenleving toe naarmate brandstofprijzen hoog blijven door internationale spanningen en de onstabiele energiemarkt.

Voor Zweedse automobilisten is de uitkomst in ieder geval concreet en merkbaar. Een daling van 45 eurocent per liter is op jaarbasis voor een gemiddelde automobilist een significante besparing. Wanneer die verlaging precies ingaat wordt de komende dagen duidelijk.