Eerste erkende cyborg: Neil (44) hoort kleuren en wil de tijd beïnvloeden

De 44-jarige Brits-Spaanse kunstenaar en filosoof ziet technologie als een uitbreiding van het menselijk lichaam en geldt als de eerste officieel erkende cyborg ter wereld.

Harbisson werd geboren met achromatopsie, een zeldzame erfelijke aandoening waardoor hij alleen zwart, wit en grijs kon zien. Om daar iets aan te doen liet hij in 2004 een antenne in zijn hoofd plaatsen, die lichtgolven die het oog als kleuren waarneemt omzet in geluidssignalen.

“Het is onderdeel geworden van hoe ik de werkelijkheid waarneem,” vertelt Harbisson in een interview met het Italiaanse medium Repubblica.

“Toen ik de antenne begon te gebruiken, wilde ik gewoon kleuren kunnen onderscheiden, maar toen ontdekte ik dat ik frequenties kon horen.”

Administratieve status als cyborg

Hij was de eerste mens ter wereld die officieel een administratieve status als cyborg kreeg. Om de verbinding tussen mens en technologie verder te stimuleren, richtte de activist samen met de Spaanse kunstenaar Moon Ribas bovendien zijn eigen organisatie op, de Cyborg Foundation.

Harbisson houdt zich ook bezig met het begrip tijd. Daarvoor ontwierp hij de zogeheten Solar Crown, een apparaat dat lijkt op een kroon of een hoepel, op het hoofd wordt bevestigd en via een warm punt het subjectieve tijdsgevoel van de drager moet veranderen.

“Binnen 24 uur maakt de Solar Crown één rondje om het hoofd,” legt Harbisson uit.

Artikel gaat verder onder de Tweet.

Even the British Government recognise that Neil Harbisson is part human, part cyborg.

— Guinness World Records (@GWR) December 8, 2023

De plek waar de warmte op dat moment te voelen is, geeft aan hoe laat het ergens op de wereld is, waarbij een warm punt op het voorhoofd bijvoorbeeld betekent dat het middag is in Londen.

Omdat de hersenen zich aanpassen aan dit nieuwe tijdsgevoel, kun je de beleving van tijd beïnvloeden door de snelheid van het warme punt te variëren. Volgens Harbisson laten onze hersenen zich op die manier verrassend eenvoudig om de tuin leiden.

Artikel gaat verder onder de Tweet.

The world’s first cyborg artist can “hear” colors. Neil Harbisson was born with the inability to see colors. Using the sensor implanted in his head, he was able to “hear” colors for the last 17 years. #gigadgets #cyborg #sensor #artistlife #colorstudy https://t.co/eyuo2emYIx

— GiGadgets (@gigadgets_) April 21, 2023

Opvallend genoeg juicht Harbisson de opkomst van kunstmatige intelligentie uitdrukkelijk toe. Hij ziet AI als een uitbreiding van onze vaardigheden, die volgens hem de traditionele scheiding tussen de biologische kant van de mens en de technologische component ter discussie stelt.

Harbisson staat met zijn ideeën over het uitbreiden van zintuigen bovendien niet alleen. Medeoprichter Moon Ribas van de Cyborg Foundation heeft een sensor laten implanteren die wereldwijd aardbevingen registreert, waarna ze de schokken voortdurend als trillingen in haar lichaam voelt.

Ook de Spaanse kunstenaar Manel Muñoz experimenteert met zijn zintuigen, omdat sensoren op zijn hoofd hem veranderingen in de luchtdruk laten waarnemen.

AI als uitbreiding van onze vaardigheden

De beweging is nog klein, al vertelde Harbisson in 2023 aan Guinness World Records dat zich inmiddels ongeveer tien mensen naar het voorbeeld van de groep technische uitbreidingen hebben laten implanteren.

Wat Harbisson met zijn antenne doet, houdt ook de echte wetenschap bezig. Onder de noemer sensorische substitutie onderzoeken wetenschappers hoe informatie van het ene zintuig via een ander zintuig kan worden doorgegeven, bijvoorbeeld door camerabeelden om te zetten in geluiden of tastpatronen.

Een studie uit 2013 in het vakblad Multisensory Research onderzocht bijvoorbeeld verschillende manieren om kleuren via het gehoor of de tastzin ervaarbaar te maken. Daarmee sluit het werk van de eerste officiële cyborg aan bij serieus onderzoek naar de grenzen van menselijke waarneming.