Duizenden op Nederlandse stranden: Nieuwe zeeroofdieren veroveren Noordzee

Verschillende soorten inktvissen worden namelijk vaker aangetroffen in Nederlandse wateren. Volgens marien bioloog Lennert van de Pol van Wageningen Marine Research gaat het vooral om drie soorten.

Het betreft de gewone pijlinktvis en een kortvinpijlinktvis, daarnaast komt de gewone zeekat vaker voor. Die laatste leefde al langer in de Noordzee maar lijkt tegenwoordig algemener te zijn.

Berichten dat ook de bekende achtarmige octopus massaal de Nederlandse Noordzee verovert kloppen volgens Van de Pol niet. De verwarring ontstond nadat Belgische vissers octopussen hadden gevangen.

Die vangsten kwamen echter uit wateren verder naar het westen. Onder meer bij Bretagne en Cornwall komt deze soort wel regelmatig voor.

Warmer zeewater verandert Noordzee

De toenemende aanwezigheid van verschillende inktvissoorten past volgens onderzoekers bij veranderingen die al langer in de Noordzee worden waargenomen. Een belangrijke factor is de stijgende zeewatertemperatuur.

Inktvissen reageren sterk op temperatuur. De omstandigheden in de zuidelijke Noordzee lijken daardoor voor sommige soorten gunstiger te worden.

Tegelijkertijd zijn er vissen die juist noordwaarts trekken, zo zoeken de schol en kabeljauw bijvoorbeeld koelere wateren op en soorten die beter tegen hogere temperaturen kunnen rukken juist op. Van de Pol noemt onder meer rode mul en ponen.

Het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee beschrijft eveneens dat klimaatverandering grote gevolgen heeft voor de Noordzee. Het zeewater wordt warmer en de verspreiding van soorten verandert daardoor.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Dat betekent niet dat iedere waargenomen verschuiving uitsluitend door klimaatverandering wordt veroorzaakt. Ook visserij en veranderingen in voedselbeschikbaarheid kunnen invloed hebben.

Voor het ecosysteem kan de opmars van inktvissen belangrijke gevolgen krijgen, vooral pijlinktvissen zijn actieve roofdieren. Ze eten onder andere haring en sprot en ook wijting staat op het menu, kannibalisme komt bij bepaalde inktvissen eveneens voor.

Tegelijkertijd vormen de dieren zelf voedsel voor grotere vissen en zeezoogdieren. Daardoor kan een sterke verandering van hun aantallen doorwerken in verschillende delen van het voedselweb.

Wat de uiteindelijke gevolgen worden is volgens Van de Pol nog moeilijk te voorspellen. Belgische onderzoekers willen de veranderingen de komende jaren daarom verder bestuderen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Strandgangers hoeven niet zelf te gaan duiken om iets van de ontwikkeling te merken. Zeekatten hebben een kalkachtig inwendig skelet en na de dood van het dier kan deze zogenoemde zeeschulp aanspoelen.

Het gaat om de bekende witte ovale voorwerpen die licht aanvoelen en regelmatig op het strand worden gevonden. Ze worden ook verkocht als calciumbron voor vogels.

Of er tegenwoordig daadwerkelijk meer van aanspoelen doordat de populatie groeit is nog niet wetenschappelijk vastgesteld. Van de Pol acht dat wel aannemelijk en ook de eieren kunnen worden gevonden.

Eipakketten van pijlinktvissen zijn witachtig en hebben langwerpige vingervormige structuren. De eieren van zeekatten zien er heel anders uit, ze vormen donkere trosjes die enigszins op druiven lijken en daarom ook wel zeedruiven worden genoemd.

Geen gevaar voor zwemmers

Voor Nederlandse badgasten vormt de ontwikkeling geen reden om uit het water te blijven, de genoemde inktvissen gelden niet als gevaar voor mensen. Een ontmoeting tijdens het zwemmen is dus iets heel anders dan een confrontatie met een groot roofdier.

Voor vissers biedt de verandering zelfs economische mogelijkheden. Nederlandse en andere Noordwest-Europese vissers vangen inmiddels inktvis die onder meer naar Zuid-Europa wordt geëxporteerd.

“De calamares die je in Spanje bestelt zouden dus uit de Noordzee kunnen komen,” zegt Van de Pol.

Daarmee laat de opmars van inktvissen goed zien hoe dubbel veranderingen in de Noordzee kunnen uitpakken. Nieuwe commerciële soorten kunnen vissers extra inkomsten opleveren, tegelijkertijd verdwijnen andere soorten richting koelere gebieden en kan het bestaande voedselweb veranderen.