Drie F-35’s waren onderweg naar Europa, maar één is er niet aangekomen

De toestellen landden op 18 september op de luchthaven van Rovaniemi in het noorden van het land en werden daarbij begeleid door Finse F/A-18 Hornets.

Een derde F-35 bereikte Finland echter niet. Het toestel moest op de Azoren achterblijven nadat tijdens het vertrek een technisch probleem werd vastgesteld.

Het achtergebleven vliegtuig draagt de registratie JF-511 en staat volgens de aangeleverde berichtgeving nog op Lajes Air Base. Deze Portugese luchtmachtbasis op de Azoren wordt regelmatig gebruikt als tussenstop bij trans-Atlantische vluchten.

De drie Finse toestellen waren op 15 september samen met drie Belgische F-35’s vanuit de Verenigde Staten naar de eilandengroep gevlogen. Drie dagen later zou de groep verder vliegen richting Europa, uiteindelijk vertrokken vijf F-35’s samen met een KC-135-tankvliegtuig, de JF-511 bleef achter.

Probleem ontdekt tijdens vertrek

Volgens brigadegeneraal Aki Puustinen van de Finse luchtmacht gaf het controlesysteem van het vliegtuig tijdens de startprocedure aan dat er mogelijk een technisch probleem was.

Technici probeerden het probleem aanvankelijk op te lossen, maar toen duidelijk werd dat uitgebreider onderzoek nodig was en daarmee de hele groep vertraging zou oplopen werd besloten het toestel niet te laten vertrekken. De motor werd vervolgens uitgeschakeld.

“Het ging om een kleine storing in de avionica. Het benodigde reserveonderdeel is al onderweg naar de Azoren”, verklaarde Puustinen.

De Finse luchtmacht is volgens de berichtgeving niet van plan om de F-35 na de reparatie zelfstandig naar Finland te laten vliegen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Daarvoor is de afstand over de Atlantische Oceaan een belangrijk obstakel. Bij zulke vluchten wordt ondersteuning door tankvliegtuigen gebruikt, speciaal voor één toestel opnieuw zo’n logistieke operatie organiseren wordt als onpraktisch beschouwd.

Het plan is daarom om JF-511 te laten aansluiten bij een volgende levering van Finse F-35’s in het najaar van 2026. De Azoren hebben eerder een rol gespeeld bij technische problemen tijdens F-35-leveringen naar Europa.

In oktober 2025 bleef volgens de aangehaalde bronnen een Belgische F-35 op de eilandengroep achter. Vier Belgische toestellen waren onderweg naar Florennes Air Base maar één daarvan kon wegens een technisch probleem niet verder.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

In mei 2026 gebeurde iets vergelijkbaars met Britse vliegtuigen, vijf nieuwe F-35B’s waren onderweg naar Groot-Brittannië. Drie bereikten RAF Marham in Norfolk volgens planning terwijl twee toestellen aanvankelijk op de Azoren achterbleven.

Dat verschillende incidenten op dezelfde locatie plaatsvinden heeft ook te maken met de functie van de eilandengroep als tussenstop op de route tussen Noord-Amerika en Europa. Uit de genoemde gevallen alleen is niet te concluderen dat dezelfde technische oorzaak vaker een rol speelde.

Voor Finland markeert de aankomst van de eerste twee vliegtuigen ondertussen het begin van een grote modernisering van de luchtmacht. Het land heeft in totaal 64 F-35A’s besteld, deze toestellen moeten de huidige vloot F/A-18C/D Hornets geleidelijk vervangen.

De Hornets zijn sinds de jaren negentig bij de Finse luchtmacht in gebruik. De leveringen van de nieuwe gevechtsvliegtuigen moeten volgens de huidige planning tot eind 2030 doorgaan.

64 toestellen besteld

De eerste Finse F-35-eenheden moeten vanaf begin 2028 operationeel inzetbaar worden. Tot de volledige omschakeling zullen de nieuwe F-35’s en oudere Hornets gedurende een overgangsperiode naast elkaar worden gebruikt.

Finland trad in 2023 toe tot de NAVO en beschikt over een lange grens met Rusland, de vernieuwing van de gevechtsvloot is echter al eerder in gang gezet. Het besluit om voor de F-35 te kiezen maakte deel uit van het Finse HX-programma voor de vervanging van de Hornet.

Commandant van de Finse luchtmacht generaal-majoor Timo Herranen omschreef de gevechtscapaciteiten van de F-35 volgens WP Tech als “ongeëvenaard”.

Voorlopig zijn twee van de eerste drie overgevlogen toestellen daadwerkelijk in Finland aangekomen, nummer drie volgt naar verwachting later. Als het benodigde onderdeel de storing oplost kan JF-511 volgens de huidige planning met een volgende groep de resterende reis vanaf de Azoren maken.