China kan binnen enkele maanden een J-20-stealthjager bouwen, maar de massaproductie loopt vast in de cockpit

China breidt zijn vloot van de J-20 stealth-jager in hoog tempo uit, maar de echte achterstand zit niet in de techniek.

Volgens het Amerikaans vakblad 19FortyFive ontbreekt het de Chinese luchtmacht vooral aan piloten met voldoende gevechtservaring. Auteur Brandon J. Weichert schrijft dat de J-20 inmiddels de basis vormt voor de Chinese ambities in de westelijke Stille Oceaan.

De vloot is de afgelopen jaren fors gegroeid, terwijl fabrikanten tegelijk de sensoren, motoren en netwerksystemen van het toestel verbeterden. Doordat de productie in een indrukwekkend tempo verloopt, kan Peking inmiddels ruim tweehonderd van deze stealth-toestellen inzetten.

De Verenigde Staten vervangen hun verouderde vloten daarentegen veel langzamer, mede door hoge kosten en vertraagde leveringen van de F-35.

Geld, industriële capaciteit en tijd volstaan echter niet om ervaren piloten op te leiden voor gevechtsvliegtuigen van de vijfde generatie. Deze vliegers moeten niet alleen opstijgen, manoeuvreren en landen, maar ook razendsnel enorme hoeveelheden data verwerken tijdens een luchtgevecht. Voor die vaardigheid zijn onder meer de volgende zaken onmisbaar.

• veel vlieguren
• intensieve training
• ervaren instructeurs
• een cultuur waarin zelfstandige besluitvorming wordt gestimuleerd

Juist op dat vlak loopt China achter, aldus Weichert. Amerikaanse piloten bouwden tientallen jaren ervaring op tijdens missies boven onder meer Irak, Afghanistan, Syrië, Kosovo en Libië.

Wie zelf nooit een wapen heeft afgevuurd, profiteert bovendien van instructeurs die dat soort operaties wel hebben meegemaakt.

Chinese luchtmacht mist gevechtservaring

Peking beschikt niet over die rijke ervaring, ondanks de steeds realistischere oefeningen waarmee de Chinese luchtmacht traint. Simulaties kunnen de onzekerheid, spanning en onvoorspelbaarheid van een echt luchtgevecht namelijk niet volledig nabootsen. Oefeningen leren procedures aan, terwijl gevechten het beoordelingsvermogen scherpen, stelt Weichert. 

Grootschalige manoeuvres rond Taiwan en boven de Zuid-Chinese Zee vergroten wel de vlieguren van Chinese piloten, maar leveren volgens westerse analisten nog geen vergelijkbare scherpte op als daadwerkelijke gevechtsinzet.

Veel Chinese piloten maken bovendien de overstap van de oudere J-10 naar de geavanceerdere J-20. Een naamloze piloot liet tegenover Chinese staatsmedia weten dat die overgang dankzij de hoge automatiseringsgraad soms zelfs makkelijker verloopt. De verminderde werkdruk levert echter wel een nieuw probleem op.

Vliegers moeten de gevechtsomgeving met al zijn datastromen tegenwoordig namelijk beter beheersen dan het toestel zelf. Op een kritiek moment moeten zij radarwaarschuwingen, stoorsignalen en verwarrende berichten razendsnel kunnen duiden. Zulke reacties zijn niet aan te leren met ademhalingsoefeningen of theorie, stelt de auteur.

Tekst gaat verder onder de post.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Sky Fighters Club | Military Aviation & Aerospace (@sky_fighters_club)

Peking zoekt kennis in het buitenland

Om dat gat te dichten, probeert China naar verluidt expertise uit het Westen in te kopen. Het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft inmiddels meerdere voormalige Amerikaanse gevechtspiloten aangeklaagd wegens vermeende ongeoorloofde hulp aan het Chinese leger. Zij zouden Chinese vliegers hebben onderwezen in westerse tactieken, besluitvorming en operationele procedures.

De Five Eyes-inlichtingenalliantie, gevormd door de Verenigde Staten, Groot-Brittannië, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland, waarschuwt al langer dat China actief voormalig militair personeel uit westerse landen ronselt. Dergelijke rekrutering zou de kennisachterstand van de Chinese luchtmacht aanzienlijk kunnen verkleinen.

Analisten wijzen er daarnaast op dat China de trainingsdruk verder verhoogt met uitgebreidere oefenprogramma’s en langere missies boven internationale wateren. Toch zal het volgens westerse waarnemers nog jaren duren voordat een substantieel deel van de J-20-vloot beschikt over vliegers die qua ervaring kunnen wedijveren met hun Amerikaanse tegenhangers.

Ondertussen groeit ook de bezorgdheid bij Amerikaanse militaire adviseurs over de snelheid waarmee China zijn achterstand probeert in te lopen. Sommige experts wijzen erop dat een numeriek grotere vloot weinig waarde heeft zolang de bemanning niet is opgewassen tegen de complexiteit van moderne luchtgevechten. Daarmee blijft de mens, niet het toestel, voorlopig de bepalende factor in de wedloop tussen Washington en Peking.