Astronomen ontdekken nieuwe aanwijzingen over de werkelijke leeftijd van het heelal

Astronomen hebben de leeftijd van meer dan 155.000 sterren in de Melkweg onderzocht. De resultaten kunnen een einde maken aan een discussie die de afgelopen jaren zowel wetenschappers als ruimte liefhebbers wereldwijd heeft verdeeld.

Vooral waarnemingen van de James Webb ruimtetelescoop hebben sommigen doen vermoeden dat het heelal veel ouder zou kunnen zijn dan tot nu toe werd aangenomen. Verschillende van die theorieën verspreidden zich snel op internet, maar volgens de onderzoekers zijn veel van die beweringen gebaseerd op misverstanden en onjuiste interpretaties van de verzamelde gegevens.

Om de kwestie grondig te onderzoeken, gebruikten de wetenschappers een nieuwe methode om de leeftijden van sterren te bepalen. Vervolgens vergeleken zij de uitkomsten met de belangrijkste theorieën over de ontwikkeling van het heelal en vonden zij een opmerkelijk sterke overeenkomst.

Het onderzoek begon met meer dan 247.000 subreuzensterren die eerder waren vastgelegd in de LAMOST en Gaia catalogi. Na uitgebreide kwaliteitscontroles bleef een zeer betrouwbare dataset van 155.600 sterren over, groot genoeg om stevige statistische conclusies te trekken.

De uiteindelijke berekening wijst erop dat het heelal ongeveer 13,8 miljard jaar oud is. Dat resultaat sluit nauw aan bij het Standaardmodel van de Kosmologie, ook bekend als ΛCDM, en levert tegelijkertijd sterk onafhankelijk bewijs voor de leeftijd waar wetenschappers al tientallen jaren van uitgaan.

Oudste ster wijst op vroege oerknal

Uit de metingen kwam naar voren dat de oudste ster in de steekproef ongeveer 13,73 miljard jaar oud is. Omdat de allereerste sterren pas zo’n 200 miljoen jaar na de oerknal ontstonden, past deze uitkomst goed bij een heelal dat rond de 13,8 miljard jaar oud is.

Deze methode wijkt bewust af van de gangbare aanpak waarbij onderzoekers de kosmische microgolfachtergrondstraling analyseren. Juist doordat beide technieken volledig losstaan van elkaar en toch tot vergelijkbare uitkomsten leiden, groeit het vertrouwen in de gangbare leeftijdsschatting.

Naast de leeftijd van sterren spelen ook baryonische akoestische oscillaties en de evolutie van sterrenhopen een rol bij het bepalen van de ouderdom van het universum. Deze combinatie van bewijslijnen maakt de schatting van 13,8 miljard jaar tot een van de meest onderbouwde conclusies binnen de moderne sterrenkunde.

Hubble-spanning blijft lastig raadsel

Toch is niet alles binnen de kosmologie even duidelijk. Zo bestaat er nog altijd de zogeheten Hubble-spanning, het verschil tussen metingen van de Hubble-constante die op uiteenlopende manieren worden verkregen.

Waarnemingen van het jonge heelal wijzen op een tragere uitdijing dan berekeningen die gebaseerd zijn op objecten dichter bij de aarde. Een snellere uitdijingssnelheid past bij een jonger heelal, terwijl een langzamere snelheid juist duidt op een ouder heelal.

Omdat de Hubble-constante nauw samenhangt met het tempo waarin het universum uitdijt, heeft deze discrepantie direct invloed op de leeftijdsberekeningen die uit kosmologische modellen volgen. Wetenschappers proberen dit raadsel al jaren op te lossen, maar tot dusver zonder afdoend resultaat.

De nieuwe studie draagt in ieder geval bij aan het weerleggen van claims dat het heelal veel ouder zou zijn dan gedacht. Door twee volledig verschillende onderzoeksmethoden met elkaar te vergelijken, wordt de kans steeds kleiner dat de huidige schatting van 13,8 miljard jaar verkeerd blijkt te zijn.

Astronomen benadrukken dat vervolgonderzoek naar zowel oude sterren als de kosmische achtergrondstraling essentieel blijft. Alleen zo kunnen toekomstige modellen verder verfijnd worden en kan de hardnekkige Hubble-spanning uiteindelijk mogelijk worden opgelost.