9,5 miljard kilometer van de aarde: Pluto-sonde ontwaakt na 321 dagen uit haar winterslaap

Op meer dan 9,5 miljard kilometer van de aarde is de legendarische ruimtesonde New Horizons na 321 dagen winterslaap weer ontwaakt. Vanuit de ijskoude en vrijwel onvoorstelbaar verre uithoeken van ons zonnestelsel stuurt de sonde opnieuw signalen en zet zij haar historische missie voort.

Hoewel de sonde zich verder van de aarde bevindt dan de meeste ruimtevaartuigen ooit zijn geweest, blijft zij waardevolle gegevens verzamelen over de buitenste regionen van ons zonnestelsel.

Wetenschappers hopen dat de nieuwe metingen meer inzicht geven in de omvang van de Kuipergordel en de mysterieuze gebieden die daar nog voorbij liggen.

New Horizons werd in januari 2006 gelanceerd en schreef in juli 2015 geschiedenis als de eerste ruimtesonde die de dwergplaneet Pluto van dichtbij onderzocht. De missie leverde destijds spectaculaire beelden op van uitgestrekte ijsvlaktes, indrukwekkende bergketens en een landschap dat veel gevarieerder bleek te zijn dan wetenschappers ooit hadden verwacht.

Sinds die historische passage reist New Horizons steeds verder de ruimte in om objecten in de Kuipergordel te bestuderen. Dit uitgestrekte gebied voorbij de baan van Neptunus is gevuld met ijs en rotsachtige hemellichamen die zijn overgebleven uit de vorming van ons zonnestelsel, ongeveer 4,5 miljard jaar geleden.

New Horizons bestudeert nu de Kuipergordel

Volgens NASA werd New Horizons op 23 juni 2026 automatisch uit haar energiebesparende slaapstand gehaald, de instructies waren een jaar eerder in de boordcomputer geprogrammeerd. Vanwege de enorme afstand duurde het bijna negen uur voordat het bevestigingssignaal de aarde bereikte.

Eerst werd het ontvangen door een antenne van NASA’s Deep Space Network nabij Madrid en vervolgens doorgestuurd naar het Johns Hopkins Applied Physics Laboratory in de Amerikaanse staat Maryland, waar de missie wordt aangestuurd.

De slaapstand begon op 7 augustus 2025. Dergelijke periodes zijn al jarenlang onderdeel van de missie, ze verminderen het energieverbruik en beperken de belasting van de systemen wanneer er geen grote koerswijzigingen of andere complexe operaties nodig zijn.

De sonde stond echter niet volledig uit. Verschillende wetenschappelijke instrumenten bleven gedurende de hele periode metingen uitvoeren en sloegen de verzamelde gegevens op in het interne geheugen.

Onder meer instrumenten die de zonnewind, geladen deeltjes en stofdeeltjes registreren bleven actief, ook de Venetia Burney Student Dust Counter, een detector die stofdeeltjes in de ruimte meet, bleef gegevens verzamelen. Daarnaast stuurde New Horizons iedere week automatisch een kort statusbericht naar de aarde.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

“Elk statusbericht tijdens deze rustperiode was ‘groen’, wat betekent dat alles aan boord van New Horizons week na week probleemloos functioneerde”, zegt missiemanager Alice Bowman volgens NASA.

Nu de sonde weer volledig actief is, sturen de systemen eerst technische informatie naar de aarde. Daarna volgt de overdracht van alle wetenschappelijke gegevens die tijdens de afgelopen 321 dagen zijn verzameld.

In de komende weken worden bovendien alle instrumenten opnieuw gecontroleerd. Zo zal het ultravioletspectrometer Alice onderzoek doen naar de verspreiding van waterstofgas in de buitenste heliosfeer, de enorme bel van geladen deeltjes die door de zon wordt gevormd en het zonnestelsel omringt.

Daarnaast blijft New Horizons onderzoek doen naar de zonnewind, hoogenergetische deeltjes, kosmische straling uit de interstellaire ruimte, stofdeeltjes ver buiten de banen van de planeten en kleine objecten in de Kuipergordel.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Juist de stofmetingen zorgen momenteel voor veel belangstelling, de sonde is inmiddels voorbij het grootste deel van de Kuipergordel maar toch registreren de sensoren nog steeds veel stofdeeltjes. Dat zou erop kunnen wijzen dat de Kuipergordel veel groter is dan astronomen tot nu toe aannamen.

“De Kuipergordel zou simpelweg veel uitgestrekter kunnen zijn dan we tot nu toe dachten”, zegt projectwetenschapper Pontus Brandt van het Johns Hopkins Applied Physics Laboratory tegenover CNN.

Na de historische Pluto-passage vloog New Horizons in 2019 ook langs Arrokoth, een bijzonder object in de Kuipergordel dat uit twee met elkaar verbonden delen bestaat en daardoor doet denken aan een sneeuwpop.

Zulke hemellichamen geven wetenschappers belangrijke aanwijzingen over hoe planeten miljarden jaren geleden zijn ontstaan uit kleine stof- en ijsdeeltjes. Volgens Brandt komen dit soort dubbele objecten mogelijk veel vaker voor dan eerder werd gedacht.

Sensoren registreren nog steeds stofdeeltjes

“Ik heb het gevoel dat we nog maar net aan de oppervlakte hebben gekrast van hoe ons zonnestelsel er werkelijk uitziet”, aldus Brandt.

Hij sluit niet uit dat zich in de verre buitengebieden nog honderden onbekende dwergplaneten en duizenden kleinere objecten bevinden.

De huidige verlenging van de missie loopt officieel tot 2029. Als de sonde technisch in goede staat blijft en de instrumenten bruikbare gegevens blijven verzamelen, kan New Horizons mogelijk nog jarenlang actief blijven.

Uiteindelijk zal de ruimtesonde, net als de beroemde Voyager-sondes, de heliosfeer verlaten en de interstellaire ruimte binnendringen. Daarmee blijft New Horizons een van de meest ambitieuze en langstlopende ontdekkingsmissies in de geschiedenis van de ruimtevaart.