70-jarige denkt dat hij een rijbewijs heeft: wordt in de gevangenis gegooid

Een 70-jarige man die in een plaats buiten Simrishamn in Zweden woont, is veroordeeld omdat hij in slechts enkele jaren tijd meerdere keren zonder rijbewijs heeft gereden. Nu is het opnieuw gebeurd, meldt Ystads Allehanda.

De man vindt zelf dat hij mag rijden omdat hij in de jaren zeventig in dienst zat. Sindsdien is het rijbewijs echter verlopen en nu stelt hij dat het rijbewijs tussen wal en schip is gevallen.

Ditmaal vindt de rechtbank een geldboete niet langer voldoende, zoals bij de eerdere gevallen van rijden zonder rijbewijs nog wel het geval was. De man wordt nu veroordeeld tot een maand gevangenisstraf.

Sommige weggebruikers houden hardnekkig vast aan het idee dat je rijbewijs levenslang geldig blijft. In werkelijkheid kent vrijwel elk Europees land een systeem waarbij het rijbewijs periodiek moet worden vernieuwd en waarbij vanaf bepaalde leeftijden aanvullende eisen gelden.

In Zweden is rijbewijs tien jaar geldig

In Zweden is een rijbewijs tien jaar geldig waarna het moet worden verlengd. Verstrijkt die termijn zonder verlenging, dan vervalt de rijbevoegdheid en is rijden op de openbare weg strafbaar, ongeacht hoelang iemand ooit rijervaring heeft opgedaan.

Voor Nederlandse bestuurders geldt een vergelijkbaar systeem. Het rijbewijs is hier in de regel tien jaar geldig, bestuurders moeten vanaf 75 jaar bij elke vernieuwing een medische keuring ondergaan via een Gezondheidsverklaring bij het CBR.

Sinds enkele jaren gelden er soepeler regels voor wie beperkt en op korte afstand rijdt, maar de verplichting tot een geldig rijbewijs blijft onverkort bestaan.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Rijden zonder geldig rijbewijs is in Nederland eveneens strafbaar. De boete bedraagt doorgaans enkele honderden euro’s, maar bij herhaling kan het Openbaar Ministerie een zwaardere straf eisen, waaronder een taakstraf of in uitzonderlijke gevallen zelfs in hechtenis kan worden genomen.

De opeenstapeling van overtredingen maakt de Zweedse casus tot een bijzonder interessante. Een eerste overtreding wordt doorgaans met een boete afgedaan, nu weegt de rechter herhaald gedrag mee waarbij eerdere sancties kennelijk geen effect hebben gesorteerd.

Dat verklaart de overstap van een geldboete naar een onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Naast het strafrechtelijke aspect brengt rijden zonder geldig rijbewijs aanzienlijke risico’s met zich mee op het gebied van verzekering.

Bij een ongeval kan de verzekeraar de uitkering weigeren of de schade verhalen op de bestuurder, wat bij letsel bij derden tot enorme persoonlijke aansprakelijkheid kan leiden.

Eerdere sancties sorteerden geen effect

Er speelt bovendien een breder maatschappelijk vraagstuk rond oudere bestuurders. Het rijbewijs vertegenwoordigt voor veel mensen zelfstandigheid en bewegingsvrijheid, zeker in landelijke gebieden waar het openbaar vervoer beperkt is, het verlies daarvan wordt daarom vaak als ingrijpend ervaren.

Juist daarom bestaan er periodieke keuringen, die niet bedoeld zijn om ouderen van de weg te houden, maar om te toetsen of iemand nog veilig kan deelnemen aan het verkeer. Zaken als gezichtsvermogen, reactievermogen en medicijngebruik spelen daarbij een rol.

Voor wie twijfelt over de geldigheid van het eigen rijbewijs, is de controle eenvoudig. De vervaldatum staat op het document zelf vermeld, en in Nederland kun je de status bovendien online raadplegen via de RDW.

Wie merkt dat het rijbewijs is verlopen, doet er verstandig aan onmiddellijk te stoppen met rijden en de vernieuwing in gang te zetten, in plaats van het risico te lopen op een boete of, zoals in dit Zweedse geval, uiteindelijk zelfs op een celstraf.