35.000 banen schrappen is niet genoeg: sombere boodschap voor Volkswagen

Bij twintig Duitse vestigingen van Volkswagen legden werknemers donderdag het werk neer uit vrees voor een nieuwe ontslagronde. Alleen al bij het hoofdkantoor in Wolfsburg verzamelden zich zo’n vierhonderd medewerkers om hun onvrede kenbaar te maken.

De protesten vielen samen met een langdurige vergadering van de raad van commissarissen, waar de directie een pakket van twaalf maatregelen presenteerde. Over gedwongen ontslagen of sluitingen werd in de officiële verklaring achteraf niets gezegd.

Wel is bekend dat het modelaanbod van de hele groep, waaronder Audi, Skoda, Seat en Porsche, met ongeveer de helft wordt teruggebracht. De productiecapaciteit moet dalen van ruwweg tien miljoen naar negen miljoen voertuigen per jaar.

Eerder uitgelekte interne documenten schetsen een veel zwaarder scenario, waarin wereldwijd tot honderdduizend arbeidsplaatsen verdwijnen. Genoemd worden de fabrieken in Hannover, Zwickau en Emden, plus de Audi-vestiging in Neckarsulm.

China veranderde van melkkoe in hoofdpijndossier

Eind 2024 sloot Volkswagen na maandenlange onderhandelingen een akkoord over het schrappen van ruim 35.000 banen bij het kernmerk. Volgens het bestuur volstaat die operatie inmiddels niet meer, omdat de omstandigheden in China, Europa en de Verenigde Staten verder zijn verslechterd. Eind dit jaar zouden er in Duitsland al zo’n 19.000 arbeidsplaatsen zijn verdwenen, terwijl het concern richting 2030 jaarlijks meer dan zes miljard euro wil besparen.

De achterliggende oorzaak ligt grotendeels in China, decennialang de belangrijkste winstbron van de fabrikant. Chinese merken hebben hun technologische achterstand ingelopen en verkopen elektrische auto’s voor prijzen waar Duitse concurrenten moeilijk tegenop kunnen. Precies de markt die jarenlang het hele concern financierde, is nu de grootste zorg geworden.

Amerika biedt evenmin soelaas, want importheffingen knagen aan de marges en de concurrentie neemt er toe. Europa groeit nauwelijks nog, waardoor fabrikanten elkaar bestrijden op prijs. Wie daar marktaandeel wint, doet dat vrijwel altijd ten koste van de winstgevendheid. De winstmarge van Volkswagen halveerde tussen 2021 en 2025.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Besparen koopt tijd, meer niet

Volkswagen zet zwaar in op een nieuwe generatie betaalbare elektrische stadsauto’s, wat strategisch verdedigbaar is omdat verloren terrein moet worden heroverd. Kleine modellen leveren echter zelden dikke marges op, ook al gaan ze in grote aantallen over de toonbank. Tegelijk moet er miljarden naar software, accutechnologie en nieuwe productieplatformen.

Zorgwekkender is dat de premiummerken hun rol als winstmotor kwijtraken. Audi en Porsche financierden jarenlang investeringen elders binnen de groep, maar Porsche verkocht in de eerste helft van dit jaar fors minder auto’s. Zakt de winstgevendheid structureel weg, dan stijgen de financieringskosten op de kapitaalmarkt en wordt de grootste ombouwoperatie uit de bedrijfsgeschiedenis nog kostbaarder.

Ratingbureaus kijken daarom niet naar eenmalige meevallers zoals de verkoop van deelnemingen. Wat telt is de duurzame winst uit de dagelijkse operatie, want alleen die bepaalt hoe goedkoop het concern zich in de toekomst kan financieren. Kostenbesparingen leveren namelijk vooral tijd op en geen nieuw verdienmodel.

Topman Oliver Blume verdedigde het plan door te stellen dat de groep er sneller, robuuster en concurrerender van wordt, aldus de bestuursvoorzitter. Zijn ambtstermijn zal echter niet worden afgerekend op het aantal geschrapte functies, maar op de vraag of hij een bedrijf achterlaat dat weer uit eigen kracht groeit en investeert.