‘Werkweken van 35 uur moeten worden verboden’

Nu mengt de vertrekkende directeur van Volvo zich in die discussie. Als jongste in een reeks leiders uit de auto-industrie richt de directeur van Volvo een harde aanval op de vijfendertigurige werkweek.

De Zweedse topman Håkan Samuelsson neemt geen blad voor de mond in een uitgebreid interview over de crisis in de Europese auto-industrie. Gevraagd of het Europese bedrijfsleven zich een werkweek van 35 uur nog wel kan veroorloven, luidt zijn antwoord prompt nee.

“Europa moet samenstaan en Duitsland moet samenstaan,” benadrukt de directeur, die eerder aan het hoofd stond van de Duitse vrachtwagenfabrikant MAN.

“Wanneer we succesvoller willen zijn, moeten we harder werken,” constateert hij waarschuwend.

Europa dreigt wedloop te verliezen

Samuelsson stelt dat de fabrieken de wereldwijde wedloop dreigen te verliezen en wijst op explosief stijgende energieprijzen en torenhoge loonkosten als de twee grootste boeien om de benen van de Europese producenten.

Zonder een forse daling van de productiekosten riskeren de autolanden volgens hem in dezelfde val te belanden als de historische Amerikaanse autostad Detroit.

Daar verloren de fabrieken geleidelijk hun wereldwijde koppositie, waarna de productie onafwendbaar verhuisde naar veel goedkopere regio’s in de wereld.

“Energie en arbeid moeten simpelweg goedkoper worden en we moeten langer werken,” stelt de Zweedse bestuurder tegenover de krant.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Hij krijgt bijval van de topman van kettingzaagfabrikant Stihl, die eveneens de herinvoering van een veertigurige werkweek eist, zonder enige vorm van looncompensatie.

De Volvo-directeur is verre van de enige bestuurder in de auto-industrie die eist dat de werknemers meer werken zonder meer loon. Hetzelfde zijn de Duitse automerken van hun personeel gaan verlangen, bij elkaar eisen de directies rond de 225 uur aan gratis arbeid.

Dat heeft de vakbonden van de werknemers weinig verrassend woedend gemaakt. De discussie raakt aan een van de meest fundamentele verworvenheden binnen de Duitse en bredere Europese industrie.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De vijfendertigurige werkweek werd in de jaren tachtig na langdurige acties door vakbond IG Metall afgedwongen en geldt sindsdien als een van de belangrijkste resultaten van de naoorlogse arbeidsverhoudingen.

Een terugkeer naar veertig uur zonder loonsverhoging komt in de praktijk neer op een aanzienlijke verlaging van het uurloon, wat de kern van het verzet verklaart.

Voor werknemers voelt het als een eenzijdige inlevering, terwijl de directies betogen dat de arbeidskosten in Europa ver boven die in concurrerende regio’s liggen.

Probleem ligt niet bij de arbeidskosten

Beide kanten hebben daarbij een punt. De Europese auto-industrie kampt inderdaad met hoge kosten, een teruglopende afzet in China en sterke concurrentie van Chinese fabrikanten die met completere en goedkopere modellen naar Europa komen.

Tegelijk stellen critici dat het probleem niet primair bij de arbeidskosten ligt, maar bij het product en bij de technologische achterstand op gebieden als accutechniek en software. Wie zijn auto’s in China niet meer verkoopt, lost dat niet op met langere werkdagen in Duitsland.

De vergelijking met Detroit is niettemin veelzeggend. Die stad gold decennialang als het onbetwiste centrum van de wereldwijde autoproductie, tot de combinatie van hoge kosten, achterblijvende producten en buitenlandse concurrentie tot een langdurig verval leidde.

Of Europa datzelfde lot beschoren is, hangt volgens vrijwel alle betrokkenen niet af van één maatregel, maar van een bredere afweging tussen kosten, innovatie en industriebeleid.