Waarschuwing voor automobilisten: dit spul in het asfalt kan je motor vernielen

Er wordt namelijk al geruime tijd een materiaal gebruikt dat octogruis wordt genoemd, toegepast als draagmateriaal in het asfalt. Uit onderzoek blijkt dat dit materiaal motorschade bij auto’s veroorzaakt.

Het Finse vakblad Tekniikan Maailma schreef er eerder al over en meldt in een nieuw, uitgebreid artikel dat het probleem nog altijd niet is opgelost. En dat zal vermoedelijk ook nog jaren duren.

Het octogruis is afkomstig van de staalfabriek van Outokumpu in Tornio, waar het als bijproduct van de industrie ontstaat. Volgens een in 2022 afgerond onderzoek is juist dit draagmateriaal, dat in het wegennet van de Finse regio Oulu is verwerkt, de oorzaak van de motorschade.

In de regio Oulu begon men zich al aan het begin van de jaren 2010 af te vragen waarom de distributieriemen van auto’s aanzienlijk vaker voortijdig kapotgingen dan elders in het land. Het verschijnsel kreeg de bijnaam de ziekte van Oulu.

Automobilisten staan met lege handen

Hoewel het onderzoek het octogruis als schuldige aanwees, hebben automobilisten geen vergoeding gekregen voor hun kapotte motoren. De reden daarvoor licht Katri Eskola toe, expert wegonderhoud bij de Finse Wegenautoriteit, in gesprek met Tekniikan Maailma.

“Er is in elk geval nog geen eenduidig bewijs dat het juist een van de staatsweg losgeraakt deeltje is dat in de distributieriem terecht is gekomen en die precies op dat moment kapot heeft gemaakt,” aldus Eskola tegenover het blad.

Volgens haar is het octogruis ook op andere manieren dan via het wegdek op de wegen terechtgekomen. Het gruis is bijvoorbeeld vervoerd op open laadbakken van vrachtwagens en kan zo op de weg zijn gevallen, ook belandt het gruis via de banden op het wegdek.

Het als schadelijk aangemerkte gruis wordt niet gericht uit het wegennet verwijderd. Wegen worden pas vernieuwd wanneer daar sowieso een reparatiebehoefte ontstaat.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Daarom zal het octogruis waarschijnlijk pas na jaren volledig verdwenen zijn, zo schatten de door Tekniikan Maailma geraadpleegde experts in. De casus roept fundamentele vragen op over aansprakelijkheid bij weginfrastructuur.

Automobilisten die met dure motorschade worden geconfronteerd, staan juridisch met lege handen omdat het causale verband tussen een specifiek deeltje uit het wegdek en een specifieke motorschade onmogelijk te bewijzen valt. Die bewijslast ligt bij de gedupeerde en juist daar wringt het.

De distributieriem is bij veel moderne motoren een kwetsbaar onderdeel. Bij bepaalde motoren loopt de riem in het motoroliebad, wat de gevoeligheid voor verontreiniging vergroot.

Als er harde deeltjes in het smeersysteem terechtkomen, kunnen die de riem versneld doen slijten of zelfs breken, met kostbare motorschade tot gevolg. Voor Nederlandse automobilisten is de directe relevantie beperkt, aangezien het om een specifiek Fins industrieel bijproduct en een lokaal wegdek gaat.

Fins industrieel bijproduct op lokaal wegdek

Toch illustreert de zaak het bredere principe dat materialen waarmee wegen worden aangelegd, onverwachte gevolgen kunnen hebben voor de voertuigen die erover rijden.

Wegbeheerders wereldwijd hergebruiken industriële bijproducten als draagmateriaal in asfalt, deels uit kostenoverwegingen en deels vanuit duurzaamheidsdoelen. De ziekte van Oulu laat zien dat zulke keuzes soms onbedoelde bijwerkingen hebben.

De les die uit het Finse voorbeeld valt te trekken, is dat het loont om industriële restproducten grondig te testen voordat ze op grote schaal in de infrastructuur worden verwerkt.

Voor de gedupeerde automobilisten in Noord-Ostrobothnië komt die les echter te laat. Zij blijven voorlopig zitten met de rekening voor een probleem dat letterlijk onder hun wielen ligt en dat pas over jaren volledig zal zijn verdwenen.