Na reparatie van pijpleiding: Saoedi-Arabië hervat olie-export

Europese raffinaderijen die vorige maand te horen kregen dat ze in oktober geen Saoedische ruwe olie zouden ontvangen, kunnen weer enigszins opgelucht ademhalen. Vanuit de haven van Yanbu aan de Rode Zee vertrekken namelijk opnieuw tankers met olie, nu Saoedi-Arabië de Oost-West-pijpleiding weer in gebruik heeft genomen.

Volgens handelaren en scheepvaartgegevens zijn de ladingen eind september hervat, na een onderbreking van 17 dagen. De stilstand volgde op droneaanvallen van 10 en 11 september, waarbij drie pompstations langs de leiding beschadigd raakten en de Saoedische overheid besloot de hele verbinding uit voorzorg af te sluiten.

Riyad wijst Iraakse milities aan als verantwoordelijken voor de aanvallen. De drones werden vanaf Iraaks grondgebied gelanceerd, waarna de regering in Bagdad een militaire commandant in de zuidelijke provincie Maysan ontsloeg. De Amerikaanse president Donald Trump sprak bovendien het vermoeden uit dat Iran achter de aanval zat, al kwam daar geen bewijs bij.

Waarom één pijpleiding zoveel aandacht krijgt, heeft alles te maken met de Straat van Hormuz. Die zeestraat is normaal gesproken de belangrijkste exportroute voor olie uit de Golfregio, maar Iran blokkeert de doorgang al sinds maart als reactie op luchtaanvallen van de Verenigde Staten en Israël op Iraans grondgebied.

Pijpleiding als levensader voor Saoedische export

De Oost-West-pijpleiding, ook wel Petroline genoemd, loopt over ongeveer 1.200 kilometer van de olievelden in het oosten van het land naar Yanbu aan de westkust. Sinds de blokkade van Hormuz stuurde Saoedi-Arabië er dagelijks zo’n 4 miljoen vaten olie doorheen, goed voor ongeveer 4 procent van het wereldwijde aanbod. Daarmee groeide de leiding uit tot de belangrijkste uitweg van het koninkrijk.

Volledig herstel laat nog wel even op zich wachten. Na de herstart op 22 september pompte de leiding aanvankelijk op een laag tempo, en ingewijden verwachten dat het zes tot acht weken duurt voordat het oude niveau weer wordt gehaald. De theoretische maximale capaciteit van 7 miljoen vaten per dag blijft voorlopig buiten bereik.

Tijdens de stilstand probeerde staatsoliebedrijf Aramco het verlies deels op te vangen via andere routes. Zo stegen de Saoedische exporten via de Straat van Hormuz in september naar 3,6 miljoen vaten per dag, tegenover ongeveer 900.000 vaten in augustus, volgens cijfers van analysebureau Kpler. Daarnaast werd olie nabij Oman van schip naar schip overgeslagen, zodat een deel van de klanten toch bevoorraad kon worden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Emiraten kiezen ook voor een omweg

Saoedi-Arabië staat niet alleen in de zoektocht naar alternatieven voor de geblokkeerde zeestraat. De Verenigde Arabische Emiraten leiden eveneens hun olie om via een pijpleiding van Habshan naar Fujairah, een haven aan de Golf van Oman. Op die manier kunnen tankers de Straat van Hormuz volledig vermijden en blijft de export grotendeels op gang.

Hoe kwetsbaar zulke alternatieven zijn, liet de aanval van september pijnlijk zien. Al in april raakte een Iraanse drone een pompstation van dezelfde pijpleiding, waardoor de doorvoer tijdelijk met 700.000 vaten per dag daalde. Binnen drie dagen draaide de leiding toen alweer op volle kracht, wat de huidige reparatie des te langer doet lijken.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Op de financiële markten werd al vooruitgelopen op het herstel van de Saoedische export. Olieprijzen daalden toen de pijpleiding weer op gang kwam, mede omdat Iran aangaf de Straat van Hormuz mogelijk binnen zeven dagen te heropenen. Het aandeel Aramco reageerde daardoor nauwelijks op het nieuws en zakte zelfs licht met 0,77 procent, een teken dat beleggers het herstel al grotendeels hadden ingeprijsd.