Monika leeft van 400 euro per maand en zoekt al vijf jaar werk: ‘Zonder mijn ouders zou ik dakloos zijn’

Volgens critici stellen werkgevers steeds hogere eisen, zelfs voor gewone en ongeschoolde functies. Het gevolg is dat veel jongeren nooit de kans krijgen om hun eerste werkervaring op te doen, terwijl die juist zo belangrijk is om verder te komen op de arbeidsmarkt.

Vooral jongeren met een neurobiologische ontwikkelingsstoornis worden hard getroffen. Zij hebben vaak behoefte aan een werkplek met duidelijke structuur, begrip en een beetje extra ondersteuning.

Als die mogelijkheid ontbreekt, kan de weg naar een baan bijna onbegaanbaar lijken. Voor sommigen heeft dat ingrijpende gevolgen. Zonder de hulp van hun familie lopen zij het risico in ernstige financiële problemen te belanden of in het ergste geval dakloos te worden.

De Zweedse krant Arbetet vertelt het verhaal van de bijna 24-jarige Monica Höglund uit Stockholm. Al vijf jaar probeert zij een baan te vinden, maar zonder succes. Ondanks talloze sollicitaties is het haar nog altijd niet gelukt een vaste plek op de arbeidsmarkt te veroveren.

Monica leeft met meerdere neuropsychiatrische diagnoses. Daardoor heeft zij behoefte aan een duidelijke dagstructuur en ondersteuning van collega’s en leidinggevenden. Juist dat blijkt echter een grote uitdaging. Volgens Monica is het bijzonder moeilijk om een werkgever te vinden die bereid is rekening te houden met haar situatie en haar een eerlijke kans te geven.

Monica is zeker niet de enige jongere die moeite heeft om voet aan de grond te krijgen op de arbeidsmarkt. In Zweden groeit de kritiek op de manier waarop jongeren worden begeleid bij hun zoektocht naar werk.

Persoonlijke begeleiding schiet tekort

Hoewel de arbeidsbemiddeling van werkzoekenden verwacht dat zij iedere maand meerdere sollicitaties versturen, ervaren veel jongeren dat zij zelf nauwelijks praktische ondersteuning ontvangen.

Arbeidsmarktonderzoeker Anders Forslund van de Universiteit van Uppsala vindt dat de persoonlijke begeleiding tekortschiet. Vooral de bereikbaarheid van de verantwoordelijke instanties roept volgens hem vragen op.

“Dat is volkomen absurd.”

Met die uitspraak doelt Forslund op de lange telefonische wachttijden waarmee werkzoekenden volgens hem worden geconfronteerd wanneer zij hulp of advies proberen te krijgen.

Voor Monica Höglund is het inmiddels minder belangrijk welk werk zij krijgt. Haar grootste wens is om financieel zelfstandig te worden en daarom zegt zij bereid te zijn vrijwel iedere baan te accepteren.

“Het zou zelfs vuilnis opruimen kunnen zijn.”

Ondanks die bereidheid blijft een baan uit, waardoor zij al geruime tijd van een zeer beperkt inkomen leeft. Volgens Arbetet moest zij het tijdelijk doen met een maandelijks budget van maximaal ongeveer 400 euro, onmogelijk om een eigen woning te huren of een rijbewijs te behalen.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Höglund geeft aan dat zij volledig afhankelijk is van haar ouders. Zonder hun steun zou haar situatie volgens eigen zeggen snel uit de hand lopen.

“Zonder mijn ouders zou ik dakloos zijn.”

Haar verhaal staat symbool voor een bredere ontwikkeling op de Zweedse arbeidsmarkt. Werkgevers vragen steeds vaker om ervaring, flexibiliteit en uiteenlopende vaardigheden, ook voor functies waarvoor dat volgens critici niet altijd noodzakelijk is.

Daardoor wordt het voor jongeren zonder werkervaring steeds lastiger om een eerste stap op de arbeidsmarkt te zetten.

Daarnaast wijzen deskundigen erop dat jongeren met een beperking of ontwikkelingsstoornis extra begeleiding nodig hebben om succesvol aan het werk te gaan. Wanneer die ondersteuning ontbreekt neemt de kans toe dat zij langdurig afhankelijk blijven van uitkeringen of familie.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

De problematiek beperkt zich overigens niet tot Zweden, ook in Duitsland hebben veel jongeren moeite om na hun opleiding of schoolperiode direct werk te vinden. Volgens cijfers van Statista stonden in juni 2026 ongeveer 270.100 jongeren tussen de 15 en 25 jaar als werkloos geregistreerd.

Daarbij gaat het uitsluitend om mensen die actief op zoek zijn naar werk, beschikbaar zijn voor de arbeidsmarkt en officieel staan ingeschreven bij een arbeidsbureau of uitkeringsinstantie.

Hoewel Nederland kampt met personeelstekorten, is de overstap van school naar werk ook hier niet voor iedere jongere vanzelfsprekend. Volgens het CBS bedraagt de jeugdwerkloosheid doorgaans ongeveer 8 tot 9 procent.

Omgerekend gaat het om ruim 100.000 jongeren die actief op zoek zijn naar werk, daarnaast hebben veel starters een flexibel contract. CBS-cijfers laten zien dat een groot deel van de werkende jongeren begint met een tijdelijk dienstverband of oproepcontract.

Steeds vaker tijdelijk of oproepcontract

Daardoor blijft financiële zekerheid voor veel jonge werknemers beperkt, wat gevolgen kan hebben voor bijvoorbeeld het vinden van een woning of het opbouwen van financiële zelfstandigheid.

Jongeren die niet aan die voorwaarden voldoen worden niet meegeteld in de officiële statistieken. Het werkelijke aantal jongeren zonder baan kan daardoor hoger liggen.

Deskundigen waarschuwen dat een moeizame start op de arbeidsmarkt langdurige gevolgen kan hebben. Wie jarenlang geen werkervaring opdoet loopt meer risico op financiële problemen, sociale isolatie en een achterstand die later moeilijk is in te halen.

Volgens critici is juist daarom betere begeleiding van jonge werkzoekenden noodzakelijk zodat zij sneller een passende baan kunnen vinden en een zelfstandige toekomst kunnen opbouwen.