In dit EU-land kost een liter benzine maar 1,34 euro, wat er ook gebeurt met de olieprijs

Terwijl automobilisten in landen als Nederland, Duitsland en Denemarken te maken hebben met brandstofprijzen die regelmatig boven de 2 euro per liter uitkomen, betalen bestuurders op het mediterrane eiland nog altijd slechts 1,34 euro voor een liter benzine en 1,21 euro voor diesel.

Dat prijsverschil is geen gevolg van goedkope olie of gunstige geografische omstandigheden, maar van een bewuste politieke keuze die Malta al jaren consequent volhoudt.

Het eiland hanteert een systeem waarbij de overheid actief ingrijpt in de brandstofmarkt, in plaats van de prijzen mee te laten bewegen met de internationale oliehandel, houdt de staat de tarieven aan de pomp kunstmatig stabiel.

Wanneer de olieprijs stijgt, betaalt de overheid het verschil tussen de werkelijke kosten en de vaste verkoopprijs. Dalen de prijzen op de wereldmarkt, dan profiteert de staatskas juist van het verschil, voor automobilisten verandert er ondertussen vrijwel niets.

Liter Euro 95 kost op Malta nog steeds 1,34 euro

Volgens recente gegevens van de Europese Commissie kost een liter Euro 95 op Malta nog steeds 1,34 euro. Diesel wordt verkocht voor ongeveer 1,21 euro per liter.

Daarmee behoort het eiland tot de goedkoopste plekken binnen de Europese Unie om te tanken, zelfs landen die traditioneel bekendstaan om relatief lage brandstofprijzen komen momenteel niet in de buurt van deze tarieven.

De Maltese regering ziet het systeem als een manier om huishoudens en bedrijven te beschermen tegen de schommelingen op de energiemarkt, tijdens de energiecrisis die volgde op de oorlog in Oekraïne stegen de prijzen in veel Europese landen explosief.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Op Malta bleef de prijs aan de pomp echter vrijwel onveranderd, daardoor werden consumenten en ondernemers grotendeels afgeschermd van de gevolgen van de internationale energiemarkt.

De Maltese minister van Financiën maakte eerder al duidelijk dat het beleid bewust wordt voortgezet en volgens de regering draagt het vaste prijs model bij aan economische stabiliteit en voorkomt het dat stijgende energieprijzen direct leiden tot hogere kosten voor gezinnen en bedrijven.

Ook analyses van de centrale bank van Malta wijzen erop dat de subsidies een belangrijke rol hebben gespeeld bij het beperken van inflatie en economische onzekerheid.

Artikel gaat verder onder de afbeelding.

Toch kent het systeem ook nadelen want de rekening verdwijnt niet, maar wordt verplaatst. Waar automobilisten in andere landen de hogere brandstofprijs rechtstreeks betalen aan de pomp, worden de kosten op Malta gedragen door de overheid.

Uiteindelijk komt dat geld uit belastinginkomsten of uit de staatsbegroting. De lagere brandstofprijs voor automobilisten wordt dus betaald door de samenleving als geheel.

Binnen de Europese Unie wordt al langer gediscussieerd over dergelijke steunmaatregelen. De Europese Commissie werkt aan strengere regels rond energiebelastingen en de verduurzaming van het vervoer.

Brandstofprijs Nederland vooral accijnzen en belasting

Hoewel Malta tot nu toe ruimte heeft gekregen om het systeem voort te zetten, blijft het onderwerp gevoelig. Vooral in het kader van klimaatdoelstellingen wordt regelmatig gewezen op het risico dat goedkope brandstof het gebruik van fossiele brandstoffen juist stimuleert.

Voor Nederlandse automobilisten vormt Malta een opvallend contrast want in Nederland bestaat een groot deel van de brandstofprijs uit accijnzen en belastingen, daardoor behoort Nederland regelmatig tot de duurste landen van Europa om te tanken.

Een verlaging van die belastingen zou de prijs direct doen dalen, maar zou tegelijkertijd miljarden euro’s aan inkomsten voor de overheid kosten. Het Maltese voorbeeld laat zien dat lage brandstofprijzen binnen de Europese Unie mogelijk zijn, maar alleen wanneer een overheid bereid is daar structureel veel geld voor uit te trekken.

Zolang de staatsfinanciën het toelaten, profiteren automobilisten op het eiland van een luxe die elders in Europa steeds zeldzamer wordt, stabiele en relatief lage prijzen aan de pomp. Voor veel Europese bestuurders blijft dat een opmerkelijk verschil binnen dezelfde Europese Unie.