‘Hebben de jackpot gekraakt’: Nederlandse marine domineert de Noordzee met onbemande schepen en drones

De Nederlandse marine zette vorige week een grote stap richting de oorlogsvoering van de toekomst, toen een nieuwe generatie onbemande vaartuigen voor het eerst zowel boven als onder het oppervlak van de Noordzee opereerde.

Samen met bemande marineschepen voerden zij een missie uit waarbij autonome systemen een groot deel van de meest veeleisende taken overnamen. De test laat zien hoe kunstmatige intelligentie en onbemande systemen steeds vaker gevaarlijke missies kunnen uitvoeren die voorheen door menselijke bemanningen werden uitgevoerd.

Volgens Defensie is de oefening een belangrijke stap richting een toekomst waarin militairen steeds minder worden blootgesteld aan de gevaarlijkste operaties, terwijl geavanceerde drones en onbemande vaartuigen deze taken overnemen.

Een van de deelnemende commandanten, die om veiligheidsredenen anoniem wilde blijven, noemde de oefening een groot succes. De samenwerking tussen de verschillende autonome systemen verliep beter dan verwacht en het resultaat wordt intern gezien als een doorbraak die grote gevolgen kan hebben voor toekomstige maritieme operaties.

Tegelijkertijd liet de marine zien hoe snel nieuwe technologie operationeel kan worden ingezet. Meerdere onbemande boten werden binnen slechts 264 uur geproduceerd met behulp van 3D printtechnologie en waren kort daarna al gereed voor inzet op zee.

Eén operator bestuurt meerdere systemen tegelijk

Waar drones en boten voorheen stuk voor stuk een eigen bediener nodig hadden, kan een enkele operator nu tegelijkertijd meerdere vaartuigen aansturen. Zodra een missie eenmaal is toegewezen, voert de software de taak grotendeels zelfstandig uit, zonder dat er continu handmatige bijsturing nodig is.

Dankzij die ontwikkeling kan de marine met hetzelfde aantal medewerkers een grotere impact behalen op zee, legde de commandant uit. Hij benoemde daarbij dat een simpele opdracht al voldoende is om een vaartuig zelfstandig naar de juiste locatie te laten varen, waarbij een apart besturingssysteem niet meer nodig is.

Behalve de onbemande schepen kwamen tijdens de oefening ook diverse dronetypes aan bod, zowel boven als onder water. Samen vormden ze een netwerk dat volgens Defensie een goed beeld gaf van hoe toekomstige maritieme operaties eruit kunnen zien.

Deze aanpak sluit aan bij een bredere internationale trend, want ook andere NAVO-lidstaten investeren de laatste jaren fors in onbemande maritieme technologie, onder meer om kwetsbare bemande schepen minder vaak in gevaarlijke wateren te hoeven inzetten.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Onbemande systemen moeten levens beschermen

Het doel van de nieuwe technologie is nadrukkelijk niet om marinepersoneel te vervangen, benadrukt Defensie. Specialisten die bijvoorbeeld getraind zijn in het bedienen van antitankwapens, blijven onmisbaar voor de organisatie, terwijl technische systemen na verloop van tijd wel worden vervangen door nieuwere generaties.

Toch kunnen juist de onbemande vaartuigen uitkomst bieden zodra een situatie levensgevaarlijk wordt. Drones en boten kunnen dan snel ter plaatse zijn om in te grijpen, zonder dat mensen zelf onnodig risico lopen, meldt Defensie op de eigen website.

De geslaagde proef markeert de eerste editie van de zogenoemde MUST-oefening, wat staat voor Maritime Uncrewed Sea Trials. De marine is voornemens om deze test voortaan jaarlijks te herhalen, zodat de technologie stap voor stap verder kan worden verbeterd en breder inzetbaar wordt.

Gezien de toenemende spanningen rond onderzeese kabels en infrastructuur in de Noordzee, verwachten defensie-experts dat dit soort onbemande systemen de komende jaren een steeds prominentere rol gaan spelen binnen de Nederlandse maritieme strategie.